اول : تعدى آن است كه نگهدارنده وديعه در آن تصرف كند بدون اينكه وديعه گذار به او اجازه دهد ، يا عرف اين كار را مجاز شمارد ، مانند :
- استفاده از اتومبيل ، يا استفاده از دستگاهها وابزار آلاتى كه نزد او براى نگهدارى به وديعه گذاشته شده نه براى استفاده .
- پوشيدن لباس امانتى .
- عاريه دادن كتابهايى كه بعنوان وديعه نزد اوست وسپردن آن به ديگرى بدون اذن مالك .
- استفاده زن از زيور آلاتى كه بعنوان وديعه نزد اوست .
ومثالهاى بسيار ديگرى از اين نوع . همه اين موارد ، در صورتى است كه امانت گذار اجازه چنين تصرفاتى را نداده باشد ، و از سويى نگهدارى آنها نيز مسلتزم اين تصرفات نباشد .
دوم : تفريط آن است كه در اتخاذ تدابير لازم براى حفظ وديعه ، متناسب با عرف وعادتى كه نسبت به هر چيز وجود دارد ، سهل انگارى كند به گونهاى كه عرف اين سهل انگارى را ضايع كردن امانت محسوب كند ، مانند :
- نگهدارى امانت در مكانى نامناسب ، مانند قراردادن پول وجواهرات در صندوقى باز يا پارك كردن اتومبيل در خيابان بدون قفل كردن آن .
- نگهدارى كتابهاى به وديعه گذاشته شده در مكانى مرطوب وجايى كه آب به آن نفوذ كرده وكتابها را از بين مىبرد .
- نگهدارى پارچه و لباس در محلى كه آب به آن مىرسد يا در جايى كه حشرات آسيب رسان در آن جا وجود دارند و . .
سوم : اگر در صورت وجود تعدى وتفريط ، وديعه تلف يا خسارتى بر آن وارد شود ، اما اين تلف يا خسارت بسبب تعدى وتفريط نباشد ، بنابر قول مشهور نگهدارنده وديعه ضامن ومسؤول تلف وخسارت وارده بر آن خواهد بود ، ولى احتياط آن است كه دو طرف رضايت يكديگر را به دست آورند .
چهارم : اگر ظالمى به زور وديعه را تصرف كند ، و يا دزدى آن را بدزدد ونگهدارنده وديعه باعث ومسبب اين امر نباشد ، وى هيچ گونه مسؤوليتى در قبال اين رويداد ندارد .
احكام معاملات (فارسى) — صفحة 428
مساهمون: السيد محمد تقي المدرسي
ص٤٢٨