فصل چهاردهم : هبه
در حديثى از امام باقر ( ع ) آمده است :
« الْهِبَةُ وَ النِّحْلَةُ يَرْجِعُ فِيهَا إِنْ شَاءَ حِيزَتْ أَوْ لَمْ تُحَزْ إِلَّا لِذِى رَحِمٍ فَإِنَّهُ لَا يَرْجِعُ فِيهِ »
« 1 » « هبه وهديه را مىتوان درصورت تمايل پس گرفت ، حال چه آن را تصرف كرده باشد ، چه نه . مگر آنچه به خويشاوندان داده شده باشد ، كه آن را نمىتوان پس گرفت . »
هبه چيست ؟
1 - هبه عبارت است از تمليك « 2 » چيزى به ديگرى بدون دريافت عوض .
2 - هبه قراردادى است كه نياز به ايجاب وقبول دارد ، از سويى شرع الفاظ ويژهاى براى آن وضع نكرده است ، بلكه استفاده از هر لفظى كه بر تمليك بدون دريافت عوض دلالت كند كافى بوده . از طرف پذيرندهى هبه نيز هر عبارتى كه بيانگر رضايت وقبول وى باشد كافى است . همچنين وقتى كه شخص چيزى را به ديگرى مىدهد ، و ديگرى نيز آن را دريافت مىكند ، هبه انجام گرفته ولو اينكه هيچكدام سخنى نگويند .
اهليّت دو طرف
3 - شرط است كه هبه كننده وموهوب له « گيرنده هبه » شرايط عمومى اهليّت ، شامل بلوغ ، عقل ، قصد و اختيار را داشته باشند .
4 - علاوه بر اين هبه كننده نبايد به سبب سفاهت وورشكستگى از تصرف دراموالش منع شده باشد .
5 - هبه كننده بايد مالك شىء موهوب « هبه شده » باشد ، بنابراين هبه كردن مال ديگرى صحيح نيست مگر با اجازه پيشينى مالك و يا با اجازه بعدى او .
هامش
( 1 ) - وسائل الشيعة ج 13 ، كتاب الهبات ، ص 334 ، ح 2 .
( 2 ) - تمليك يعنى به ملكيت درآوردن چيزى ( مترجم ) .