احكام مساقات
نخست : بنابر اقوى بستن قرارداد مساقات بر درختان بى ميوهاى همچون درخت حنا كه از برگ آن استفاده مىشود ، جايز است .
دوم : مىتوان بر درختانى كه با آب باران آبيارى مىشوند و يا از راه ريشههاى نيرومندشان آب را از اعماق زمين به دست مىآورند ونيازى به آبيارى ندارند ، در صورتى كه نيازمند ديگر مراحل داشت يعنى دادن كود ، سمپاشى ، هرس و مانند اينها باشند ، قرارداد مساقات منعقد ساخت .
سوم : انعقاد قرارداد مساقات بر نهال هاى كاشته شدهاى كه هنوز به مرحله ميوه دادن نرسيدهاند و چند سال طول مىكشد تا به اين مرحله برسند ، جايز است ، به شرط اينكه زمان تعيين شده در قرارداد تا وقتى باشد كه آن نهالها به ميوه دادن مىرسند .
چهارم : قبلًا گفته شد كه انعقاد مساقات ، بر نهالهاى كاشته نشده ، صحيح نيست ، ولى مىتوان كاشتن اين گونه نهالها را در ضمن عقد مساقات بر درختان ونخلهاىكاشته شده قرار داد .
به عنوان نمونه اگر بر درختان باغستانى مشتمل بر صدها درخت ميوه و يا نخلهاى خرما ، قرارداد مساقاتى منعقد شود ، و در ضمن آن از عامل مساقات خواسته شود كه به كاشت چند نهال اضافى ديگر نيز مبادرت ورزد ، اشكالى در بيننخواهد بود .
پنجم : قرارداد مساقات باطل نمىشود مگر به دلايلى كه پيش از اين در بخش قرارداد مزارعه گفته شد .
ششم : برخى از فقهاى ارجمند گفته اند كه در مساقات كارهايى كه هر ساله بايد تكرار شوند مانند آبيارى ، كود دهى ، هرس كردن درختان ، آماده ساختن وشخم زدن زمين ، از بين بردن علفهاى هرز و مانند اينها ، بر عهده عامل مساقات و ديگر كارهايى كه معمولًا هر سال تكرار نمىشوند ، مانند حفر چاه ، حفر نهر آب ، ديواركشى و مانند اينها ، بر عهده صاحب درختان ونخلها مىباشند ، ولى دليلى برضرورت اين امر در دست نيست ، بلكه بنابر اقوى بايد عرف را كه در زمانها ومكانهاى گوناگون ، متغير است ، مبنا قراردهيم ، اما در صورتى كه عرف تكليف برخى از كارها را مشخص نكرده باشد ، بايد