فصل نهم : مساقات
از امام صادق ( ع ) پيرامون كسى كه باغ انار ، خرما وميوهاى را در اختيار كسى ديگر قرار مىدهد و در ازاى پرداخت نيمى از محصول به دست آمده ، آبيارى وآبادكردن آن باغ را از نفر دوم طلب مىكند ، پرسش شد . آن حضرت فرمودند : اشكالى ندارد . « 1 »
مساقات چيست ؟
1 - مساقات قراردادى است بين صاحب درختان ونخلهاى خرما و بين كارگر براى آبيارى واصلاح آنها به شرط اينكه محصول به دست آمده بين دو طرف طبقتوافق ميان آنها تقسيم شود . « 2 »
2 - مساقات قراردادى لازم است لذا هيچ يك از دوطرف نمىتواند بدون يك دليل شرع پسند به فسخ آن مبادرت ورزد ، در سطور بعدى به اين امر خواهيم پرداخت .
شرايط صحت مساقات
3 - شرايط صحت مساقات عبارتند از :
نخست : تراضى ، كه ايجاب وقبول بيان كننده آن است ، با جزئياتى كه در بخش مزارعه آورده شد .
دوم : اهليت داشتن دو طرف ، منطبق با آنچه در بحث مزارعه گفته شد .
سوم : اينكه صاحب درختان يا نخلها تسلط بر تصرف در آنها را داشته باشد ، چه هم مالك آنها باشد وهم مالك منافع آنها ، چه تنها مالك منافع حاصله باشد « هر چند مالك
هامش
( 1 ) - تهذيب الاحكام ، باب المزارعة ، ح 22 .
( 2 ) - مراد از مساقات تنها آبيارى درختان ونخلها نمىباشد ، بلكه هر عملى كه بهرشد و نمو آنها كمك كند را نيز شامل مىشود ، مانند هرس كردن ، كود دادنو . . . .