احتياط آن است كه به داد وستد محصولات كشاورزى وباغى دست نزنيم ، چرا كه اين ، يك معامله غررى است ؛ به نظر مىرسد اين حكم ، خريد و فروش سبزيجات و برگ درختان را نيز شامل مىشود .
6 - ربا در داد وستد
1 - پيش از اين « 1 » گفته شد كه ربا علاوه بر قرض كه مهمترين عرصه تحقق آن مىباشد ، در برخى انواع داد وستد و در شرايط خاصى نيز بروز مىكند كه بدان « رباى در معامله » مىگويند .
2 - رباى در معامله آن است كه كالايى در ازاى مقدارى زيادتر از كالاى مشابه آن ، فروخته شود . « به عنوان نمونه فروختن هزار ليتر شير در مقابل هزار وصد ليتر شير » . در واقع از آن رو كه عوضين « كالا وبها » هر دو از يك جنسند ، پس هزار ليتر از آن در ازاى هزار ليتر ديگر قرار مىگيرد ، اما صد ليتر باقى مانده ما به ازايى ندارد ، لذا اين صد ليتر از مصاديق دريافت باطل وناحق اموال ديگران محسوب مىشود ، كه در قرآن كريم و احاديث شريف صراحتاً از آن نهى شده است .
3 - زيادى در معامله ربوى برچند دسته است :
الف : گاهى اين زيادى در عين است ؛ فروش يك تن گندم در ازاى يك تن ويكصد كيلو گندم ديگر ، از مصاديق اين گونه داد وستد ربوى مىباشد ، چرا كه يكصد كيلو گندم زيادى منظور شده در بها ، در واقع مابه ازايى در معامله ندارد و يك زيادى عينى محسوب مىشود .
ب : گاهى هم سود ربوى از رهگذر تفاوت زمانى پيش بينى شده در قرار داد محقق مىشود ؛ مثلًا اگر كسى يك تن برنج را در مقابل پرداخت يك تن برنج ديگر پس از گذشت يك سال از انعقاد قرارداد به فروش برساند ، اين اختلاف زمانى پيش بينى شده در قرارداد به مثابه ربا محسوب مىشود ، چون اگر در قراردادى پرداخت بهاى كالا به زمان ديگرى موكول شود ، اين زمان تعيين
هامش
( 1 ) - به صفحه 244 . رجوع شود .