كه بنابر احتياط ، اين گونه معاملات بايد به اعتبار ظرف محتوى آن مادّه و يا به ازاى خدمتى كه طرف ديگر انجام مىدهد ، برقرار شوند .
ب - در صورتى كه بر آن معامله مصلحتى غير حرام مترتّب باشد . مانند دستيابى واستفاده از مردار جهت انجامآزمايشات علمى در مراكز تحقيقاتى براى رسيدن به نتايجى سودمند براى جامعه .
ج - بخشهايى از بدن مردار كه در حال حيات روح ندارند ، همچون مو ، پشم ، كرك ، پر و . . . در صورت داشتن فايدهاى مشروع وهدفمند .
دوّم - حرمت دادوستد محرّمات ونجاساتى كه ذكر شد ، شامل معامله با كافرانى كه اين امور وموارد را حلال مىشمارند نيز مىشود . از همين جهت به عنوان نمونه فروش شراب ، گوشت خوك ، آلات قمار ، و يا ابزارهاى لهو وآوازه خوانى به كافرى كه آنها را مباح مىشمرد نيز جايز نمىباشد .
سوم - مىتوان بر سر آب ميوه جوشانده شدهاى كه هنوز دوسوّم آن تبخير نشده ، هر چند قايل به نجاست آن باشيم ، معاملهكرد . زيرا مىتوان در صورت ادامه جوشانيدن وتبخير تمام دوسوّم آن عصاره ، از آن به گونهاى حلال بهرهمند شد .
چهارم - معامله بر سر ادرار وفضولات طاهر حيوانى در صورتى كه فايده حلالى دربر داشته باشد ، جايز شمرده مىشود ، همينگونه است معامله بر سر خون در صورتى كه فايدهاى حلال دربرداشته باشد . و اما معامله بر سر فضولات انسانى و حيوانى نجس نيز ، با كراهت ، جايز مىباشد .
پنجم - مىتوان بر سر هر چيز نجس شده ، كه قابل تطهير و پاك شدن مىباشد « همچون فرش ، پارچه ، ظروف وابزارهاى نجس شده » معامله كرد . همچنين معامله بر سر چيزهاى متنجّس غير قابل تطهير ، البتّه در صورتى كه استفاده از آنها متوقّف بر طهارت و پاكى آنها نباشد ، « همچون سوخت نجس شده ، مصالح ساختمانى نجس شدهاى كه در اماكنى استفاده مىشود كه مشروط به طهارت نيست ، و يا روغنهاى نجس شدهاى كه در صنعت به كار گرفته مىشوند و طهارت آنها الزامى نمىباشد و . . . » نيز جايز شمرده مىشود .
احكام معاملات (فارسى) — صفحة 263
مساهمون: السيد محمد تقي المدرسي
ص٢٦٣