حضرت على عليه السلام در يكى از خطبههايشان اينگونه مىفرمايند :
« اينهايى كه پشت يك جنازه مىروند ، خيال مىكنند كه بله ، اينها سفرى كردهاند و به زودى باز خواهند گشت . » « 1 » اينگونه نيست ؛ رفتند و ديگر برنمىگردند ! .
قيد « الىَ أَهْلِهِمْ » در آيهى « وَ لا إِلىَ أَهْلِهِمْ يَرْجِعُونَ » باعث مىشود كه اين آيه با آيههاى ديگر قرآن سازگار باشد . اينها به سمت اهل و عيال خود برنمىگردند ؛ نه اينكه ديگر هيچ بازگشتى نخواهند داشت .
صوُر چيست ؟
در آيه ى 51 مىخوانيم :
« وَ نُفِخَ فِي الصُّورِ فَإِذَا هُم مِّنَ الْأَجْدَاثِ إِلَى رَبِّهِمْ يَنْسِلُونَ »
( بار ديگر ) در « صور » دميده مىشود ؛ ناگهان آنها از قبرها ، شتابان به سوى پروردگارشان مىروند .
« صوُر » در لغت يعنى : بوق ، يا شيپورى كه ، پيچش و انحنا دارد ؛ يعنى قسمتى از آن در برابر قسمت ديگرش قرار مىگيرد و در يك خطّ مستقيم نيست ؛ چيزى شبيه « شاخ » كه درون آن خالى باشد و در آن دميده شود .
حال اين « صور » ى كه در روز قيامت در آن دميده مىشود ، كجا و به چه اندازه است و چگونه در آن دميده مىشود ، در اين آيات ذكر نشده است ؛ چون ، اينها ، مورد توجّه نيست . مُهِم نيست بفهميم كه « صوُر » بزرگ است يا كوچك ؛ چند متر طول دارد و يا چه صدايى را توليد مىكند . مهم اصل واقعه
هامش
( 1 ) - / نهج البلاغة ، باب قصارالحكم ، 122 : « كأن الذى نرى من الأموات سَفْرٌ عما قليلٍ الينا راجعون . »