علم به كيفيّت خلقت ، لغزشگاه انديشه
از چيزهايى كه - به غلط - بشر به دنبال آن است و در طول تاريخ او را به ضلالت و گمراهى بزرگ كشانده و سر منشأ انحراف بسيارى از فيلسوفان گرديده همين جاست ، بحث « كَيْف » و « چگونگى » حقيقتهاست . خواسته است چگونگى مطلق خود را درك كند . در روايات ، به اين مسأله اشاره شده و فرمودهاند :
. . . حتّى تكلّفوا علم السماء . « 1 »
خود را به زحمت انداختند تا علم آسمان ( وچگونگى خلقت ) را دريابند .
ما كه هنوز نه مخلوق را شناختهايمْ نه خالق را ، چگونه مىتوانيم رابطهى بين آنها را دريابيم ؟ !
روايتى از پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله نقل شده كه فرمودهاند :
مَنْ انهمك فِى النَّحْوِ سُلِبَ الْخُشُوع ؛ « 2 »
هر كس در كيفيت وچگونگى خلقت تعمُّق كند ، خشوع از او گرفته مىشود .
احتمال دارد در اينجا واژه ى ( النّحو ) ، به معناى « علم نحو » نباشد ؛ چون علم نحو از علومى بوده كه بعد از رحلت پيامبر صلى الله عليه و آله به وجود آمده و نوظهور است . بلكه معناى لغوى نحو مورد نظر است ، يعنى « كيفيّت » و « چگونگى » مىباشد . بنابر اين اگر كسى به دنبال بحث از كيفيّت و چگونگى برود ، خشوع از او سلب مىشود .
كفّار دچار چنين ژرفانديشىِ غيرضرورى شدند و گفتند : / ب « أَيَّانَ يَوْمَ الْقِيمَةَ ) . « 3 » روز قيامت چه وقت است ؟ ( مَتَى هَذَا الْوَعْدُ » « 4 » اين وعده كى فرا مىرسد ؟ / خدا
هامش
( 1 ) - / وسائل الشيعة ، كتاب الامر بالمعروف ، أبواب الأمر والنهى ، باب 23 ، ح 31 .
( 2 ) - / وسائل الشيعة ، ج 12 ص 246 .
( 3 ) - / قيامة ، 6 .
( 4 ) - / يونس ، 48 .