جدا مىسازد ) .
«
وَ إِلَيْهِ الْمَصِيرُ
- و سرانجام به سوى اوست . » پس بدكار را پاداش بد و نيكوكار را پاداش خوب مىدهد . پس بر مؤمن واجب است كه رسالت خود را بى جبر و زور يا اكراه به مردم رساند ، اگر پذيرفتند هدايت مىيابند ، و اگر رد كردند و كفر ورزيدند بيگمان تمام آنها روز قيامت ، آنجا كه پروردگار سرانجام همه را مقرّر مىكند ، حاضر خواهند شد .
[ 16 ] براى آن كه برخى نپندارند كه ترك جدالى كه در پايان آيهء پيشين بدان امر شده بدين معنى است كه همه بر حقّاند ، سياق قرآنى سرانجام مجادله كنندگان به باطل را بيان كرده ، تا اين انديشهء فاسد را كه در تاريخ طرفدارانى نيز داشته است از ميان ببرد . اينان مىپنداشتند كه رأيهاى قاضيانى متعدّد كه در موضوعى واحد فتواهايى گوناگون دهند درست است . امّا امام على ( ع ) اين انديشه را سست شمرد آنجا كه گويد :
« دعوى نزديكى از آنان برند ، و او رأى خود را در آن مىگويد ، و / 311 همان دعوى را بر ديگرى عرضه مىكنند و او به خلاف وى راه مىپويد . پس قاضيان فراهم مىشوند و نزد امامى كه آنان را قضاوت داده مىروند . او رأى همه را صواب مىشمارد . در حالى كه خداى آنان يكى است ! و پيامبرشان يكى است ! و كتابشان يكى است ( - اين خلاف براى چيست ؟ - ) آيا خدا گفته است به خلاف يكديگر روند و آنان فرمان خدا بردهاند ؟ يا آنان را از مخالفت نهى فرموده و آنان نافرمانى او كردهاند ؟ ! » « 16 » براستى حق و باطل را مقياسهايى است ثابت و روشن ، و خداى عزّ و جلّ هنگامى كه مهلت مقرّر نزد او فرا رسد ، به حق يارى مىدهد و آن را پيروز مىكند .
«
وَ الَّذِينَ يُحَاجُّونَ فِي اللَّهِ مِنْ بَعْدِ ما اسْتُجِيبَ لَهُ
- و كسانى كه دربارهء خدا جدال مىكنند ، پس از آن كه دعوت او را اجابت كردهاند . »
هامش
( 16 ) - نهج ، خطبهء 18 ، ترجمهء دكتر شهيدى ، ص 20 .