سالك در مسير حركت بهسوى خداى رحمان ، همواره كمكرسانى و مددكارى حقتعالى را به وضوح مىبيند و از آن ، در جهت ادامهء مسير ، بهره مىبرد . در واقع اگر پويندهء راه كمال ، حركت را شروع كند و همّت داشته باشد ، خداوند در بن بستها به فرياد او مىرسد و در گرفتارىها دست وى را خواهد گرفت .
يكى از موانع مهم و اساسى سير و سلوك ، « گناه و نافرمانى خداوند » است و سالك براى رهايى از اين مانع ، بايد از خداوند طلب كمك و يارى كند و توفيق توبه را از او بخواهد . اگر توفيق از جانب پروردگار متعال نصيب انسان نشود ، محال است كسى بتواند در سير و سلوك خود پيشرفت نمايد :
وَ لَوْ لا فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَتُهُ ما زَكي مِنْكُمْ مِنْ أَحَدٍ أَبَداً وَ لكِنَّ اللَّهَ يُزَكِّي مَنْ يَشاءُ وَ اللَّهُ سَميعٌ عَليم « 1 »
بنابراين سالك بايد به درگاه حضرت ربّ العالمين رفته و با تضرّع و زارى و التماس ، توفيق دست كشيدن از گناهان و بازگشت به سوى پروردگار را بگيرد .
پويندهء راه حقيقت بايد با خداى خويش رابطهء عاطفى برقرار كرده و در دل شب با او به دردِ دل بپردازد و به درگاه او ، تضرّع و زارى داشته باشد ، با خداى مهربان اظهار قصور و تقصير نمايد و بالأخره نظير عبد كوچكى كه در مقابل مولاى بزرگ خويش قرار گرفته ، دائماً در مقابل خداوند تعالى خاشع باشد و به واسطه اين رابطهء عاطفى ، توبه كند .
رسيدن به مقامات والاى عرفانى و نيل به درجات معنوى ، بدون ارتباط
محبّتآميز و عاطفى با خداوند آن هم در دل شب ، امكان پذير نيست . امام حسن عسكرى ( ع ) مىفرمايند :
هامش
( 1 ) . نور / 21