حضرت با وجود همهء اسباب و زمينههاى گناه بزرگ ، از آن دورى گزيد و مصائب ناشى از آن را تحمّل نمود و بدين سبب به مقامات والايى دست يافت .
بنابراين نمىتوان گفت كه حضرت يوسف ( ع ) به خاطر گناه نكردن ، به آن مقامات عاليه رسيد . زيرا بسيارى از افراد ، در زمان حضرت يوسف ( ع ) و قبل و بعد از آن ، مرتكب فحشاء نشدهاند ، ولى اثرى از آنان به جاى نمانده است ، چون آنان زمينهء ارتكاب فحشاء نداشتهاند . پس مهم آن است كه انسان وقتى در معركهء گناه واقع شد ، از گناه اجتناب كند
اهل معرفت و سالكان الىالله ، ايثار در برابر گناه و چشمپوشى از معصيت را بسيار مهم شمرده و آن را هموار كنندهء مسير حركت به سوى خداوند متعال مىدانند .
فضيل عياض ، در اثر چشمپوشى از گناه ، به مقامات عرفانى دست يافت و گناهان او بخشيده شد . دست كشيدن از گناه و دورى از معصيتى كه زمينهء آن فراهم است ، موجب جذب رحمت الهى مىشود و شايد بتوان گفت : خود ، نوعى توبه است ؛ زيرا اگر توبه را به معناى خروج انسان از زير پرچم شيطان و ورود به زير پرچم الله تبارك و تعالى در نظر بگيريم ، اجتناب از گناه ، نوعى توبه تلقّى مىگردد .
وقتى كه انسان در معركهء گناه واقع شود و مانعى براى انجام معصيت نداشته باشد ، ولى مرتكب گناه نشود ، در حقيقت به شيطان و اعوان و انصار او پشتپا زده و به سوى خداوند تبارك و تعالى بازگشته است و اين همان معناى توبه است .
با اين فرض ، آيهء شريفهء قرآن كريم به اين صورت معنا مىشود كه : « هركس
از گناهان بزرگ دست بكشد و به سوى خدا بازگردد ، خداوند تعالى گناهانى كه به نسبت ، كوچكتر هستند را مىبخشد . »
سير و سلوك (منزله دوم: توبه) (فارسى) — صفحة 290
مساهمون: الشيخ حسين المظاهري
ص٢٩٠