« إِنِّي لَأَسْتَغْفِرُ اللَّهَ فِي كُلِّ يَوْمٍ سَبْعِينَ مَرَّةً » « 1 »
همانا من در هر روز هفتاد مرتبه استغفار مىكنم .
اين مطلب ساده نيست ، صرفاً زبانى نيست ، واقعاً پيامبراكرم ( ص ) استغفار داشتهاند . در حالى كه آن حضرت بنابر آيهء تطهير ، ما فوق عصمت است و نمىشود گناهى براى ايشان تصوّر كرد . پس استغفار ايشان براى چيست ؟
در خصوص مرتبهء استغفار اهلبيت ( ع ) در جاى خود مطالبى بيان خواهد شد . امّا آنچه اكنون مورد بحث ما است ، اينكه ، هر كه عصمتش بيشتر باشد ، به عبارت ديگر هركه معرفتش بيشتر باشد ، مقام خضوع و خشوع او بيشتر است . مقام خضوع از ادب ظاهرى سرچشمه مىگيرد و مقام خشوع ، حاكى از ذليل بودن دل ، در مقابل خداوند متعال است .
درك واقعيّت اين مطالب ، در حدّ محال است . ولى آن چه از گفت و شنود اين سخنان حاصل مىشود و مىتوان درك نمود ، اين است كه همه مىتوانند با توبهء واقعى به چنين مقاماتى يا لااقل به مقاماتى شبيه و نزديك به آن ، نائل شوند .
ادعيه و مناجاتهاى اميرالمؤمنين ( ع ) ، از جمله دعاى كميل و مناجات شعبانيه و نيز دعاى عرفه حضرت سيد الشّهداء ( ع ) ، دعاى ابوحمزهء ثمالى كه امام سجاد ( ع ) نقل فرمودهاند ، دعاى سحر كه از لسان مبارك امام باقر ( ع ) منقول است و بسيارى ديگر از ادعيه و مناجاتهاى ارزشمندى كه از ائمّهء طاهرين ( ع ) به يادگار مانده است ، نشان دهندهء وجود همين حالت عرفانى در آن ذوات مقدّس است . اميرالمؤمنين على ( ع ) در موقع مناجات چنان حالتى داشتهاند كه راوى توصيف مىكند :
هامش
( 1 ) . مستدرك الوسائل ، ج 5 ، ص 320