چنان كه در روايتى آمده است : شخصى خدمت امام صادق ( ع ) عرض كرد : خداوند در قرآن مىفرمايد : ادْعُوني أَسْتَجِبْ لَكُمْ ، ما او را مىخوانيم امّا پاسخى نمىشنويم . آن حضرت فرمودند : آيا گمان مىكنى خداوند خلف وعده كرده است ؟ گفت : خير . امام صادق ( ع ) فرمودند : علّت عدم دريافت پاسخ شما اين است كه : هركس از دستورات خداوند متعال پيروى كند ، سپس او را بخواند ، خداوند پاسخش را مىدهد :
« تَذْكُرُ ذُنُوبَكَ فَتُقِرُّ بِهَا ثُمَّ تَسْتَعِيذُ مِنْهَا فَهَذَا جِهَةُ الدُّعَا » « 1 »
گناهانت را يادآور مىشوى و بدانها اعتراف مىكنى و از آنها به خدا پناه مىبرى ، اين است راه دعا كردن .
بنابراين ، استجابت دعا ، در سايهء توبهء حقيقى تحقّق مىيابد و به عبارت رساتر ، دستيابى به حالت توبه ، خودبهخود ، استجابت دعا را به همراه دارد . وقتى بنده به درگاه خداوند متعال تضرّع و زارى كند و به گناهان خويش اعتراف نمايد و از محضر پروردگار خويش عذرخواهى كند ، قطعاً بايد منتظر اجابت دعا باشد . اگر هم اجابتِ عينِ تقاضاى بنده ، فعلًا به مصلحت او نبوده ، يا مطابق با حكمت الهى نباشد ، خداوند متعال دعاى او را بىپاسخ نمىگذارد و برتر از آنچه خواسته است را به او عطا مىفرمايد يا از وى دفع بلا مىكند .
افزون بر اين ، تحقّق توبه و پس از آن ، دعا به درگاه الهى ، صرف نظر از بحث اجابت آن ، يك زندگى سراسر نشاط و شادمانى و عارى از غم ، غصّه ، اضطراب ، يأس و پريشانى براى انسان رقم مىزند . آرامش و آسايش توأم با امنيت روانى ، در سايهء توبه ، دعا و ارتباط عاطفى با خداوند ، جايگزين پژمردگى و افسردگى جسم و روح مىشود و امراض روحى و روانى انسان را به خوبى درمان مىكند .
هامش
( 1 ) . الكافى ، ج 2 ، ص 486