خوب به صورت مونس خوب و اعمال بد به شكل همراه بد ، ظاهر و مجسّم خواهد شد ؛ مونس و همراهى كه داراى حيات و شعور است :
يَوْمَ تَجِدُ كُلُّ نَفْسٍ ما عَمِلَتْ مِنْ خَيْرٍ مُحْضَراً وَ ما عَمِلَتْ مِنْ سُوءٍ تَوَدُّ لَوْ أَنَّ بَيْنَها وَ بَيْنَهُ أَمَداً بَعيدا « 1 »
روزى كه هر كسى هر كار نيكى كه كرده و هر كار بدى كه كرده حاضر بيابد و دوست دارد كه كاش ميان او و كارهاى بدش جدايى دورى مىبود . خدا شما را از [ نافرمانى ] خويش بيم مىدهد ، و خدا به بندگان مهربان است .
همچنين از چندين آيه « 2 » از آيات بيّنات قرآن شريف استفاده مىشود كه نعمتهاى بهشت و نقمتهاى جهنّم نيز ، اعمال خود انسان است :
كُلُوا وَ اشْرَبُوا هَنيئاً بِما أَسْلَفْتُمْ فِي الْأَيَّامِ الْخالِيَة « 3 »
ذلِكَ بِما قَدَّمَتْ أَيْديكُمْ « 4 »
آنچه مىكارى همه روزه بنوش * آنچه مىبافى همه روزه بپوش
اين سخنهاى چو مار و كژدُمت * مار و كژدُم مىشود گيرد دمت
« تجسّم عمل » شكل سوّمى نيز دارد كه مربوط به هويت انسان مىشود . به گونهاى كه اعمال نيك و بد هر انسانى ، هويت او را مىسازد و بنابر آيات قرآن كريم ، هم در اين دنيا و هم در آخرت ، يك شخصيت نيكو و شايسته و يا يك شخصيت حيوانى و پست ، براى او پديد مىآورد :
هامش
( 1 ) . آلعمران / 30
( 2 ) . ر . ك : آلعمران / 182 - 181 ؛ حشر / 18 ؛ نبأ / 40 ؛ فجر / 24 - 23 و . . .
( 3 ) . حاقه / 24 : « بخوريد و بياشاميد ، گواراتان باد ، در برابر اعمالى كه در ايام گذشته انجام دادهايد . »
( 4 ) . انفال / 51 : « اين ، در مقابل كارهايى است كه از پيش فرستادهايد . »