لِلْعلَمينَ » ؛
« 1 » كه نازل شد ؛ هيچ منافق يا مشركى نگفت كه نه ، تو آدم جنگجو و خشنى هستى ، پس رحمةٌ للعالمين نيستى !
يكى از نكات قابل توجه پيرامون اين هشتاد و چهار جنگ ، پيروزى مسلمانان در تمامى آنها بود و تنها در دو جنگ شكستى ظاهرى ، براى مسلمانان واقع شد و در هر دو جنگ نيز ، نتيجهى نهايى نوعى موفّقيت مسلمانان را به ارمغان داشت . قرآن كريم علّت آن دو شكست را در دو نكتهى فوقالعاده مهم اخلاقى بيان مىكند كه با شرح مختصرى از آن جنگها ، علل شكست را بررسى مىكنيم .
جنگ احد و نافرمانى مسلمانان از پيامبر ( ص )
اولين نبردى كه ظاهراً مسلمانان در آن شكست خوردند ، جنگ « احد » بود ؛ كه مشركين مكّه با تجهيزاتى كامل به قصد براندازى اسلام و قتل عام مسلمانان مدينه ، به سوى اين شهر هجوم آوردند . وقتى خبر به رسول اكرم ( ص ) رسيد ، مردم را به مسجد فرا خوانده و به تشريح نقشههاى دشمن پرداختند و آنها را براى مقابله با كفّار قريش مهيا كردند .
منافقان در اين جنگ ، با ايجاد اختلاف در مسألهى جزئى كه خط مقدّم جبهه و محل درگيرى با دشمن كجا باشد ، به دنبال بهانهجويى و عدم شركت مسلمانان در جنگ بودند و در نتيجه سيصد نفر از مسلمانان سست ايمان را با خود همراه كردند تا اينكه آنها جبهه را رها كرده و به مدينه بازگشتند . « 2 » ( لازم
هامش
( 1 ) - انبياء / 107 : « و تو را جز رحمتى براى جهانيان نفرستاديم . »
( 2 ) - واقدى ، المغازى ، ج 1 ، ص 230 .