3 ) جنگها
تقسيمبندى جنگهاى پيامبر ( ص )
از مجموع هشتادوچهار جنگ كه در زمان حيات پيامبرگرامى اسلام ( ص ) به وقوع پيوست ، بيست و هفت نبرد در ميدان جنگ انجام گرفت و بقيه نيز « سريه » بودند ؛ كه شامل مقابلههاى نظامى پيامبر ( ص ) با شورش و خونريزى و غارت برخى قبايل عرب است .
پيروزى مسلمانان در جنگ ها
پس از منافقان و يهوديان ، سومين مانع حكومت اسلامى پيامبر اكرم ( ص ) در مدينه ، جنگهاى متعدّدى بود كه مشركان پيش آوردند . ناگفته نماند كه آن حضرت در اين ده سال ، هرگز با ملّتى نجنگيدند . نكتهى ديگر اينكه هيچ كدام از جنگهاى پيامبر ( ص ) جهاد ابتدايى نبود . هر جنگى اتفاق افتاد ، جنبهى دفاعى داشت . يعنى آغاز كنندهى نبرد ، مشركان و مخالفان اسلام بودند و مسلمانان براى دفاع از اسلام با آنان به جنگ و جهاد و دفاع مىپرداختند و پيامبر ( ص ) ناگزير به نبرد با آنان بودند .
دفاع ، امرى عقلى و عقلانى است كه هر انسانى ناگزير است براى مقابله با ناجوانمردىها ، تعرّض به سرزمين و ناموس براى دفاع پيش برود و مانع از اهداف پليد آنان شود . از اين رو ، تمامى هشتادوچهار جنگ كه در اين ده سال بهوجود آمد ، دفاع تلقّى مىشود و نكتهى ديگر اينكه در همان دفاعها نيز نقش رحمةٌ للعالمينى خود را از دست ندادند ؛ زيرا آيهى « وَ مَا أرْسَلْنكَ إلا رَحْمَةً