با آغاز نماز و خواندن سورهى حمد ، سخن گفتن خداوند با ما شروع مىشود ؛ زيرا قرآن كلامالله است يعنى خداوند با بندهاش تكلّم مىكند . اگر انسان مؤمن در نماز ، خود را در محضر حق تعالى ببيند ، با خواندن حمد و سوره كلام حضرت حق را مىشنود ؛ چنان كه پيامبر ( ص ) در معراج سخنان حضرت حق تعالى را مىشنيد . اين مؤمن نيز بايد سخنان پروردگارش را بشنود .
چنان كه قبلًا بيان نموديم ، خداوند كلام را ايجاد مىكند . در نماز كلام حضرت حق به زبان ما ايجاد مىشود . چنان كه در سخن گفتن حق تعالى با موسى ( ع ) ، توسط درخت كلام حق ايجاد گرديد . خداوند با زبان ما مىگويد :
« بسم اللّه الرّحمن الرّحيم الحمدللّه رب العالمين . . . » آنان كه اهل دل هستند ، نمىخواهند اين مكالمه زود به پايان برسد . از اين رو تكرار مىكنند :
ايّاك نعبد و ايّاك نستعين . آن هنگام كه حمد و سوره به پايان رسيد ؛ سخن گفتن خداوند با بندهاش به پايان مىرسد . حال نوبت سخن گفتن بنده با معبود است . بنابراين براى ادب حضور ، در مقابل حضرت حق به ركوع مىرود و لب به تسبيح معبود خويش مىگشايد كه : « سبحانَ رَبّي العَظيمِ وَ بِحَمدِه » و اين ادب حضور ، او را به عرصهى عشقبازى با معشوق و معبود مىكشاند و در برابر معبود به خاك مىافتاده و او را تسبيح و تحميد مىگويد . در برابر وجود معبود ، هيچ چيز زيباتر از سجود نيست . اين عشق حقيقى و الهى است ،
تجلى حق (نگرشى اخلاقى بر فضايل و سيره پيامبر اكرم ص) (فارسى) — صفحة 84
مساهمون: الشيخ حسين المظاهري
ص٨٤