محبت الهى
محبت خداوند تعالى مقول به تشكيك است و به اعتبار سبب ، شدت و ضعف پيدا مىكند ، لذا داير مدار معرفت و سير انسان و وصول او به اين منازل است و عرفا را در اين خصوص سخنانى هست . آنان براى محبت مراتبى قائل شده اند و بعضى بيش از ده منزل و مرتبه براى آن ذكر كرده اند و براى هر منزل و مرتبه اى هم اسم خاصى گذاشته اند كه در اين هم باز با هم اختلاف دارند و ما مهم ترين آنها را در اين جا نقل مىكنيم :
محبت ، به معناى ميل شديد نسبت به موجودى كه با نفس اماره ، عقل يا روح ، سنخيت و سازگارى داشته باشد . علامت وجود اين حس هم اين است كه او از اوامر و نواهى آن موجود پيروى كند . كلام الهى است :
؛
قُلْ إِنْ كُنْتُمْ تُحِبُّونَ اللَّهَ فَاتَّبِعُونِي يُحْبِبْكُمُ اللَّهُ وَ يَغْفِرْ لَكُمْ ذُنُوبَكُمْ وَ اللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ
« 1 » بگو : اگر خدا را دوست داريد از من پيروى كنيد تا خدا هم شما را دوست داشته باشد و گناهتان را بيامرزد .
و از نشانه هاى آن اراده ، جديت ، وشجاعت در مورد خواسته هاى محبوب است . آيا اين طور نيست كه پرنده تا وقتى كه بچه ندارد فعال نبوده و شجاعت به خرج نمىدهد ولى تا بچه دار مىشود كسالتش به فعاليت تبديل مىشود و ترسش به شجاعت ؟
و داد ، كه همان ثبات و استقرار است . معنايش اين است كه محبت در دلش رسوخ كرده و جا گرفته است و اين همان معناست كه در كلام امام زين العابدين ( ع ) هست كه فرموده اند :
هامش
( 1 ) . آل عمران ، آيه 31 .