در اين گونه موارد اگر « مدعى عليه » خوش ذوق باشد آن را مورد پذيرش خود قرار مىدهد اما اگر چنان چه « مدعى عليه » ، مدعى را با دليلى از نوع اول مورد مؤاخذه قرار دهد معلوم مىشود كه شخص با ذوقى نيست و بايد از ميدان عشق خارج شود .
شاعر چه نيكو سروده است :
ابروى كج ار راست بدى كج بودى * از شير حمله خوش بود و از غزال رم « 1 »
همچنين :
جهان چون زلف و خط و خال و ابروست * كه هر چيزى به جاى خويش نيكوست « 2 »
پيداست كه اين گونه حجت آوردن همان بازگشت بنده است به سوى مولايش . لذا بهترين نوع توبه ها به سوى خداوند است ، و از طرفى همه گناهان به واسطه آن فرو مىريزند و مورد آمرزش قرار مىگيرند . كلام الهى است :
؛
قُلْ يَا عِبَادِيَ الَّذِينَ أَسْرَفُوا عَلَى أَنْفُسِهِمْ لَا تَقْنَطُوا مِنْ رَحْمَةِ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ يَغْفِرُ الذُّنُوبَ جَمِيعاً إِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ وَ أَنِيبُوا إِلَى رَبِّكُمْ وَ أَسْلِمُوا لَهُ مِنْ قَبْلِ أَنْ يَأْتِيَكُمُ الْعَذَابُ ثُمَّ لَا تُنْصَرُونَ
« 3 » بگو اى بندگان من ! كه نسبت به جان هايتان زياده روى پيشه كرده ايد . از رحمت خدا نااميد نشويد . خدا همه گناهان را مىبخشد و به درگاه پروردگارتان انابه كنيد و تسليم او شويد . پيش از آن كه عذاب به سراغ شما آمده باشد و شما بى ياور مانده باشيد .
بنابراين ، هيچ گونه اشكالى بر اين فراز از دعا كه دلالت مىكند كه توحيد ، معرفت و محبت موجب بهشت است و صاحبش در آتش داخل نمىشود ، وارد نمىشود .
هامش
( 1 ) . ر . ك : مرتضى مطهرى ، يادداشتها ، ج 3 ، ص 428 ( بدون ذكر نام شاعر آورده است . )
( 2 ) . شيخ محمود شبسترى ، گلشنراز ، « سؤال از معانى اصطلاحات شاعرانه عارفان » .
( 3 ) . زمر ، آيه 53 و 54 .