البته زندگى پاك عبارت از بازگشت به سوى خداست . - مراد از آيه : ؛
يَا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ ارْجِعِي إِلَى رَبِّكِ رَاضِيَةً مَرْضِيَّةً
« 1 » اى جان آرام گرفته ! به سوى پروردگارت باز گرد . - مهاجرت به سوى خداست كه پاداشش خود خداست .
همچنين مىفرمايد :
. ؛
وَ مَنْ يُهَاجِرْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ يَجِدْ فِي الْأَرْضِ مُرَاغَماً كَثِيراً وَ سَعَةً وَ مَنْ يَخْرُجْ مِنْ بَيْتِهِ مُهَاجِراً إِلَى اللَّهِ وَ رَسُولِهِ ثُمَّ يُدْرِكْهُ الْمَوْتُ فَقَدْ وَقَعَ أَجْرُهُ عَلَى اللَّهِ وَ كَانَ اللَّهُ غَفُوراً رَحِيماً
« 2 » و نيز هر كس كه به قصد هجرت به سوى خدا و رسولش از خانه اش بيرون برود و سپس مرگ او را دريابد پاداشش به عهده خداست كه از دير باز آمرزش گر دل سوز بوده است .
و در جاى ديگر كه مىگويد :
؛
وَ الَّذِينَ آمَنُوا وَ هَاجَرُوا وَ جَاهَدُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَ الَّذِينَ آوَوْا وَ نَصَرُوا أُولئِكَ هُمُ الْمُؤْمِنُونَ حَقّاً لَهُمْ مَغْفِرَةٌ وَ رِزْقٌ كَرِيمٌ
« 3 » و نيز كسانى كه ايمان آورده و هجرت در پيش گرفتند و در راه خدا تلاش كردند و آنان كه پناه دادند و يارى كردند . لذا مؤمنين راستين ايشانند . آمرزش و روزى گسترده از آن اين هاست .
استخراج مقام « تخليه » از آيه قبلى - كه مىفرمايد : « ثُمَّ يُدْرِكْهُ الْمَوْتُ » - به معناى اين است كه نفس اماره بميرد . استفاده مقام « تجليه » نيز از آيه اخير - كه مىفرمايد : « وَالَّذينَ آوَوْا وَ نَصَرُوا » - چندان مشكل نيست .
هامش
( 1 ) . فجر ، آيه 27 و 28 .
( 2 ) . نساء ، آيه 100 .
( 3 ) . انفال ، آيه 74 .