و وزير و وكيل شد ، به همان اندازهء خودش بنابراى همه اهل علم و دانشجويان و دانشآموزان بايد اولًا همراه با تحصيلاتشان تقوى را ، رابطه با خدا را ، مواظبت از چشم و زبان و اعضاء و جوارح را با جديت دنبال كنند و آنى خود را رها مپندارند و ديگر اينكه تهذيب نفس و دورى از رذايل اخلاقى و نفسانى را مدنظر داشته باشند .
اقسام علوم در اسلام
اما بعد از بيان اين همه ارزش براى علم در اسلام ، اينك ببينيم كه آيا خود اسلام و شارع مقدس ، نسبت به چه علومى تأكيد بيشتر دارد و كداميك از علوم را اصل و به اصطلاح تنه و ريشه و كداميك را فرع و شاخه و برگ مىداند . از پيامبر بزرگوار اسلام روايتى نقل شده كه در آن به خوبى ، دستهبندى و تقسيم علوم ديده مىشود « 1 » .
مضمون فرمايش آن حضرت اينست كه :
آنچه از علوم اصالت دارد و بر همه اعم از زن و مرد ، پير و جوان ، باسواد و بيسواد و فقير و غنى واجب است كه آن را فرا بگيرند ، اين سه علم است : 1 - علم اصول دين 2 - علم اخلاق 3 - علم احكام و فروع دين .
متأسفانه درصد بالايى از مردم در كسب اين علوم واجبه يا در بعضى از آنها كوتاهى مىكنند و در مقابل به علوم ديگر مىپردازند در حالى كه اين علوم مذكوره از واجبات عينيه هستند و بر همگان واجبند .
اكنون كه بحث ما پيرامون علم و عالم است ، بسيار مناسب مىنمايد كه مقدارى بيشترى پيرامون علوم سهگانه كه به دليل اهميت و تأكيد ، در بيان پيامبر مورد انحصار واقع شدهاند بپردازيم و وضع خود را نسبت به كسب و تحصيل آنها روشن نماييم . اين علوم عبارتند از :
1 - علم اصول دين 2 - علم اخلاق 3 - علم احكام 4 - معارف عمومى اسلامى
هامش
( 1 ) - انما العلم ثلاثه ، آية محكمة ، او فريضة عادله ، او سنة قائمة و ما خلاهن هو نفل ( بحارالانوار / ج 1 ، ص 211 ) .