از قول مؤسس حوزهء علميه قم ، مرحوم آيتالله العظمى حاج شيخ عبدالكريم حائرى قدسسره نقل شده است كه ايشان بارها مىفرمودند : اينكه مىگويند ملاشدن چه آسان ، آدمشدن چه مشكل ، حرف نادرستى است . بلكه بايد گفت : ملاشدن چه مشكل ، آدم شدن محال است .
اين كلام از شخصيت وارسته و مهذبى همچون مرحوم حاج شيخ كه براستى ساخته شده بودند ، كنايه از اينست كه دورى رذايل اخلاقى و متصفشدن به مكارم اخلاق و فضايل انسانى به اندازهاى مشكل است كه در سر حد محالات مىنمايد ، ولى به هر صورت ، ارزش هر كارى به مقدار تحمل زحمت و مشقت و مرارتى است كه انسان براى آن مىكشد .
آداب معاشرت
دومين مطلبى كه در اين قسمت ، بدان اشاره مىكنيم ، آداب و طرز معاشرت با ديگران است كه همانند تهذيب نفس رعايت آن متوقف بر شناخت علم اخلاق است ، نحوه برخورد مردم با يكديگر ، ادارى با ارباب رجوع ، كاسب و فروشنده با مشترى ، زن و شوهر با يكديگر ، ميزان حقوقى كه همسران بر هم دارند ، نحوه تربيت فرزندان و حتى قبل از اينها براى انتخاب همسر ، از جمله موارد كاربرد علم اخلاق است و اين از نقاط تاريك جوامع بشرى و از جمله جامعهاسلامى ماست كه به مسائل مادى و ظواهر دنيوى و شخصى زياد توجه مىكنيم ولى به فكر احوال دل و اخلاقى كه بايد بر ما حاكم باشد نيستيم .
براى مثال وقتى زنان ما به خواستگارى دخترى مىروند ، يك سلسله پرسشها و سؤالاتى راجع به او مىكنند ، مثلًا مىپرسند كه وضع تحصيلى ، خانهداير ، نظافت و از اين قبيل چيزها چگونه است و يا به جمال و شخصيت او توجه كامل مىكنند ولى هيچگاه ديده نشده يا كمتر اتفاق افتاده كه علاوه بر اين امور ، نسبت به حسادت ،