عمليه قم ، عالم شد مثل چاه كندن با سوزن است .
فقر ، مشكل عمومى دانشمندان
با يك مطالعه گذرا و اجمالى در زندگى و حالات بزرگان علم و دين ، خواهيم ديد كه اصولًا همه با مشكل فقر دست و پنجه نرم كردهاند و مشكل اقتصادى ، به صورت يك پديده ى عمومى و همگانى ، براى اكثر علما و دانشمندان بزرگ از قديم تا كنون مطرح بوده است . مرحوم ميرزاى قمى كه از نظر مقام علم و عمل در مرتبه بالايى قرار داشته براى تأمين مخارج خانواده و ما يحتاج درسىاش ، نماز استيجارى مىخوانده است .
در روايات مىخوانيم كه پروردگار عالم مىفرمايد : من علم را در فقر و كوشش گذاردهام « 1 » . لذا كمتر كسى هست كه در رفاه مادى و يا بدون تلاش و كوشش به مقاماتى رسيده شد . بسيارى از بزرگان ما آثار علمى و جاويدانشان را در زندان نوشتهاند . مثلًا بوعلىسينا ، كتاب قانون را ، و مرحوم خواجه نصيرالدين طوسى ، شرح اشارات را ، در زندان به رشته تحرير در آورده است . مرحوم شهيد اول با علم به اينكه چند روز ديگر اعدام مىشود ، در يك مدت كوتاه 6 روزه يك دوره فقه يعنى متن لمعه را در زندان نوشت . شهيد ثانى نيز چنين بود . حضرت امام خمينى كتاب شريف تحريرالوسيله را هنگام تبعيد در تركيه ، نگارش فرمودند و همينطور موارد مشابه ديگر .
بديهى است روشى كه اينك بسيارى از محصلين ما ، دانشجويان ما و ديگر مرتبطين با كتاب و علم و دانش در پيش گرفتهاند ، كه آن بازدهى ثمربخش و مبارك را به همراه نخواهد داشت . شما زياد مىبينيد كسانى را كه در طول دوران يك ساله تحصيلى ، اوقات خود را به شكلهاى مختلف به بطالت مىگذرانند و شب امتحان كه مىشود ، شبانهروز را به خواندن مشغول مىشوند تا بلكه جبران آن عقبماندگى را بنمايند و روشن است ، درسى كه در طرف چند روز ، آن هم براى دادن امتحان خوانده
هامش
( 1 ) - وضعت العلم فى الجوع و الجهد . بحارالانوار / ج 78 ، ص 453 ، ح 21 ب 33 .