منزل چهارم : استحيا
آن منزل چهارم ، منزل استحياست . اين كه انسان خود را در محضر خدا ببيند . همه جا محضر خداست . چه در خلوت ، چه در جلوت . پروردگار عالم از ما به ما نزديكتر است :
« انَّ اللهَ يَحُولُ بَينَ المَرءِ وَ قَلبِهِ »
« 1 » انسان به اين توجه داشته باشد كه در محضر خدا بايد از گناه اجتناب كرد . در محضر خدا بودن بايد براى همه ما يك امر عادى باشد . لذت از عبادت در محضر خدا
بايد يك لذت فوق لذتها باشد . اين ، مرتبه ى چهارم است . اگر انسان به مرتبه ى چهارم برسد و همه جا را محضر خدا بداند ، كم كم عبادت در مقابل خدا و در محضر او برايش بالاترين لذت است .
قرآن شريف روى اين مرتبه ى چهارم خيلى اصرار دارد : « يا ايُّهَا الَّذينَ امَنُوا اذكُرُوا اللهَ ذِكراً وَ سَبِّحُوهُ بُكرَهً وَ اصيلًا » « 2 » امام صادق ( ع ) مى فرمايد : مراد از آيه ى شريفه تذكر اين نكته است كه انسان در محضر خداست . « عِندَما احَلَّ وَ حَرَّمَ » وقتى كه نماز جلو بيايد ، بايد توجه كرد كه در محضر خدا بايد كُرنش كرد . وقتى گناه جلو بيايد ، بايد توجه كرد كه در محضر ربوبى بايد حيا كرد . « 3 »
بعد امام صادق مى فرمايد : پروردگار عالم هر چيز را محدود خواسته است ؛ نماز واجب هفده ركعت . واجب و مستحبش 51 ركعت . روزه ، ماه مبارك رمضان . حج ، در عمر يك مرتبه . خمس ، زكات و جهاد ، محدود ، امّا خداوند يك يك چيز را نامحدود خواسته است و آن ، توجه به حضور در محضر خداست ؛ ذكر ، تذكر و توجه . بعد امام صادق ( ع ) اين آيه را مى خواند : « يا ايُّهَا الَّذينَ امَنُوا اذكُرُوا اللهَ ذِكراً كَثيراً وَ سَبَّحُوهُ بُكرَهً وَ اصيلًا » ؛ تو بايد دائم الذكر باشى . « وَ سَبَّحُوهُ بُكرَهً وَ اصيلًا » يعنى تو بايد دائم الذكر باشى . دائم الذكر از نظر زبان ، دائم الذكراز نظر دل ، دائم الذكر از نظر عمل ، تو بايد به آن جا برسى كه هر كجا
هامش
( 1 ) - خداوند ميان انسان و قلب او حايل مىشود . ( انفال / 24 )
( 2 ) - اى كسانى كه ايمان آورده ايد ! خدا را بسيار ياد كنيد و صبح و شام او را تسبيح گوييد . ( احزاب / 41 - 42 )
( 3 ) - عن هشام بن سالم عن ابى عبيده عن ابى عبدالله ( ع ) قال : . . . ذِكرُ اللهِ عِندَما احَلَّ وَ حَرَّمَ فَان كانَ طاعَهً عَمِلَ بِها وَ ان كانَ مَعصِيَهً تَرَكَها . ( محمد باقر مجلسى ، بحارالانوار ، ج 71 ، ص 204 . )