ميقاتها به سوى مكه حركت مىكنند و پس از رسيدن به مسجد الحرام و زيارت كعبهء مقدس به طواف خانهء خدا مىپردازند . طواف به معنى گرديدن به دور خانهء خداست ؛ طواف هفت بار انجام مىشود و ازنقطهاى مشخص ( مقابل حجر الاسود ) شروع و به همان نقطه نيز ختم مىشود .
از نظر فقهى ، طواف اين است كه حاجيان بايد در جهت معينى و در محدودهء مشخصى به دور خانه خدا حركت كنند و در هنگام انجام دادن طواف به اطراف ، به خصوص پشت سر خود نگاه نكنند . اما از نظر اخلاقى ، طواف فدا كردن همهچيز براى خداست ؛ طوافكننده با زبان حال و با تاروپود وجود خود مىگويد : « خدايا من آمدهام تا خود را و همهء دلبستگيها ، داراييها و عزيزترين نزديكان خود را در راه تو فدا كنم تا به قرب تو نايل شوم . »
يكى از اسرار طواف اين است كه انسان بتواند از جان و مال خود در راه خداوند بگذرد ، ولى اگر كسى در طواف چنين احساسى نداشته باشد ، طواف او ارزش حقيقى ندارد و او فقط طوافى ظاهرى بهجا آورده است . البته ، اگر حاجى مناسك حج را مطابق نظر فقها انجام دهد ، طواف او صحيح است .
شايد حكمت آنكه طواف هفت بار بايد انجام شود اين است كه فرصت مناسبى براى حجكننده است كه اگر در دور اول نتوانست خود را در محضر ربوبى احساس كند و همهچيز را فداى او نمايد ، در دورهاى بعدى جبران كند و سرانجام در دور هفتم طواف ، حاجى احساس كند كه فقط خداوند در دل او جاى دارد و از اعمال وجود به سوى حق تعالى توجه كند .
طواف نزد خداوند ثواب بسيارى دارد . امام صادق ( ع ) فرمودند : « اگر كسى يك هفته در مكه هر روز طواف بهجا آورد ، خداوند شش هزار حسنه به او عنايت مىفرمايد و شش هزار گناه او را مىآمرزد . »
بعد از طواف ، دو ركعت نماز طواف در پشت مقام ابراهيم ( ع ) خوانده مىشود . طواف حقيقى آن است كه انسان پس از انجام دادن آن ، آمادگى
برنامه زندگى (فارسى) — صفحة 117
مساهمون: الشيخ حسين المظاهري
ص١١٧