در اى نجا مىگويد هر چه چشم ، گوش و اعضاء و جوارحش از آن لذت ببرد در آنجا هست . هر چه دلش بخواهد و در اين آيه شريفه هم مىفرمايد : « و لهم ما يدعون » آنچه كه خواهش كنند ، برايشان آماده است . اين لذت ، لذت جسمى است .
سَلَامٌ قَوْلًا مِّن رَّبٍّ رَّحِيمٍ ( 58 ) « بر آنان ، از خداى مهربان ( فرشتگان رحمت ) سلام و تحيت رسانند »
سلام خداوندى
اين ديگر لذت جسمى نيست . ملك مىآيد و مىگويد : خداوند به تو سلام مىرساند « 1 » بعضى اوقات مقام بالاتر از اينهاست . خدا را درك مىكند . سلام خدا را درك مىكند خدا با او و او با خدا حرف مىزند . راستى چقدر هم اين گفتگو لذتبخش است . البته جهنمىها هم با خدا حرف مىزنند و خدا نيز با آنها حرف مىزند . ولى اين صحبت از قهاريت خداوندى است . وقتى جهنمىها كه از اعمال خود پشيمانند ، مىگويند :
« رَبِّنا اخْرِجْنا مِنْها فَان عُدْنا فَاِّنا ظالِمُونَ » خداوند ما را از اين جهنم بيرون بياور ، ديگر مرتكب گناه نمىشويم « 2 » . در آن موقع به آنها خطاب مىشود : «
قالَ اخْسَؤُا فيها وَ لا تُكَلِّمُونَ »
« 3 » دور شويد و با من سخن مگوئيد . « اخسأ » در پاسخ سگ هنگامى
هامش
( 1 ) - حضرت صادق ( ع ) در روايتى مىفرمايند وقتى ملائكه با حضرت عزرائيل براى قبض روح مؤمن مىآيند سلام خداوند را به مؤمن مىرسانند . فيقولون : السَّلامُ عَلَيكَ يا وَلِى الله ابْشِر فَانَ الرَّبَ يقْرَئُك السلام : امّا انَّهُ عَنْكَ راضٍ غَيرَ غَصْنبانٍ ، وَ ابْشِر بِرَوْحٍ وَ ريحانٍ و جَنّة نعيمٍ سپس مىگويند سلام بر تو اى دوست خدا . بشارت باد بر تو كه پروردگارت سلامت مىرساند ، آگاه باش كه او از تو راضى است و غضبناك نيست . ترا بشارت باد بهشت پرنعمت و راحتى از غم و غصه دنيا و براى توست هر بوى خوشى در بهشت ( اختصاص ص 356 - 345 ) .
( 2 ) - در روايت است بعد از چند قرن اين جواب داده مىشود يعنى بعد از بىاعتنايىهاى فراوان اين چنين به آنان خطاب مىشود .
( 3 ) - سوره مؤمنون ، آيه 108 . ترجمه : پروردگارا ما را از جهنم خارج كن اگر باز به اينجا آمديم ظالميم كه خطاب مىشود اى سگان به دوزخ شويد و با من سخن مگوييد .