به نظم اتم مىكند و مىرساند علاوه بر اين كه خالقش مدبر است ، لطيف و رحيم هم هست ، «
الله لطيف بعباده »
« 1 » به عبارت ديگر اين نظام ، اتم و ما فوق تمام است و به قول استاد بزرگوار ما علامه طباطبايى ( رحمهالله عليه ) لبريز است ، اين گونه چيزها در بدن انسان فراوان است ، چنانچه در عالم هستى هم زياد است و به قول شيخالرئيس ، اگر گودى كف دست و پا ، يا مژگان براى چشم ، يا ابرو و براى صورت نبود ، انسان نمىتوانست ادامه حيات دهد ، اما برايش مشكل بود . ولى اگر قلب و مغز نداشت نمىتوانست ادامه حيات دهد .
پس مغز و قلب و ريهها نظام تام و گودى كف دست و پا مژگان ، نظام اتم است . از جمله چيزهايى كه در قرآن براى نظام اتم بيان شده است ، تسخير درياهاست و استفاده از كشتى و اين كه از دريا بتوانيم استفاده كنيم و نيز رام شدن حيوانها براى انسان كه بتواند براى حمل بار و طى مسافتهاى دور و استفادههاى ديگر از آن بهره برد « 2 » .
در سوره يس دو سه جا ، به اين نعمت بزرگ اشاره شده ، به اين مضمون كه : اگر انسان نمىتوانست كشتى بسازد و دريا را تسخير كند ادامه حيات برايش ممكن ، اما مشكل بود . يا مثلًا حيواناتى كه انسان از آنها استفاده مىكند اگر نبودند يا مسخر انسان نبودند ، ادامه حيات بدون آنها همراه با تحمل مشقات فراوان بود .
بنابراين تسخير درياها و كشتىها و تسخير حيوانات ، نظير گاو ، شتر ، اسب و قاطر ، همهء اينها براى انسان دلالت بر نظام اتم مىكند . دليل بر اين است كه يك خالق مدبر حكيم و علاوه بر اين لطيفى ، بر اين جهان حاكم است . لذا قرآن در جاى ديگر
هامش
( 1 ) - سوره شورى ، آيه 19 ترجمه : خدا را بر بندگان لطف و محبت بسيار است .
( 2 ) - و الانعام خلقها لكم فيها دفءٌ و منافع و منها تاكلون . و لكم فيها جمالٌ حين تريحون و حين تسرحون . و تحمل اثقالكم الى بلدٍ لم تكونوا بالغيه الا بشقّ الانفس انّ ربّكم لرؤفٌ رحيم . والخيل و البغال و الحمير لتركبوها و زنية و يخلق ما لا تعلمون . ( سوره نحل ، آيه 8 ) . ترجمه : و چهارپايان را براى انتفاع شما نوع بشر خلقت كرد تا از خود به موى و پشم آنها دفع سردى و گرمى كرده و فوائد بسيار ديگر بريد و از شير و گوشتشان غذاى ماكول سازيد . و هنگامى كه شبانگاه برگردند يا صبحگاه به چرا بيرون روند ، زيب و افتخار شما باشند يا از كرك و پشم آنها تجمل و انواع لباسهاى فاخر تهيه كنيد و بارهاى سنگين شما را كه جز به مشقت بسيا نتوانيد برد ، از شهرى به شهر ديگر برند كه خدا درباره شما رؤف و مهربان است .