سادات و پيرمردان نشسته بودند كه هشام وارد شد ، او جوانى بود كه تازه مو بر صورتش روئيده بود مثلًا جوان 15 ، 20 ساله ، امام صادق ( ع ) فرمودند : جلو بيا هشام ! وقتى نزد امام آمد ، پيش پاى او بلند شدند و او را پهلوى خودشان نشاندند . در اين موقع حضرت احساس كردند كه اين همه تجليل و احترام از هشام مثل اينكه بر سادات و پيرمردان و بزرگان مجلس گران آمده است . فرمودند : تعجب نكنيد ، او كسى است كه با دست و زبان و قلب ، ما را يارى مىكند . « 1 » بله هشام عالم است و قرآن مىگويد بايد به او احترام گذاشت : « يرفع الله الذين امنوا منكم و الذين اوتوا العلم درجات » كسى كه عالم با عمل باشد امتياز دارد ، و امتيازش هم خيلى زياد است .
روزى هشامبنالحكم در خدمت امام صادق ( ع ) نشسته بود ، عرض كرد
: مَا الدَّليلُ عَلي انَّ الله واحِدٌ ؟
حضرت فرمودند :
« اتِّصالُ التَّدْبيرِ و تَمامُ الصُّنْع كما قالَ عزوجل : لَوْ كانَ فيهِما الِهَهٌ الا الله لَفَسَدتا « 2 » »
امام صادق سلامآلله عليه چه عالى فرموده است كه ، برهان نظم ، دليل بر توحيد است . نظم بر اين جهان حكمفرماست . آن هم نظمى هماهنگ يعنى وقتى انسان مطالعهاى در عالم هستى بنمايد ، مىبيند كه هماهنگى بر كل جهان حاكم است . با اينكه دستگاهها متفرق است ، اما مثل چيزى شبيه زنجير و گلوبند ، وابستگى و وحدتى در جهان به وجود آورده است كه اگر كرهزمين نبود شايد عالم هم نبود ، تا
هامش
( 1 ) - انَّ هِشامَبنَ حَكَمْ لَمّا دَخَلَ عَلَى الصّادِقِ عَلَيهِ السَّلامَ بِمِنى وَ هُوَ غُلامُ اوَّلُ مَا اختلَطَ عارِضاهُ وَ فى مَجْلِسِهِ شُيوخُ الشَّيعة فَرَفعَهُ عَلى جَماعَتِهِمْ وَ لَيسَ فيهِم الّا مَنْ هُوَ اكْبَرُ سِنا فَلَمّا رَاى ابُو عَبْدِالله عَليه السَّلامُ انَّ ذلِكَ الفِعْلِ كَبُرِ عَلَى اصحابِهِ قالَ : هذا ناصِرُنا بِقَلْبِهِ وَ لِسانِهِ وَ يدِهِ ( سَفينةالبحار ، محدث قمى ، ماده هشتم )
( 2 ) - هشام از حضرت امام صادق ( ع ) سؤال كرد : دليل توحيد و اينكه خدا يكى است چيست ؟ حضرت فرمودند : متصل بودن تدبير ( عالم ) و تمام بودن ساخت ( عالم وجود ) ، چنانچه خداوند متعال فرموده است : اگر در عالم به جز پروردگار يكتا ، خدايانى وجود داشت ، همانا خلل و فساد عالم را فرا مىگرفت ( سوره انبياء آيه 22 ) تفسير نورالثقلين ، ج 3 ، ص 418 ) .