جلسه چهاردهم
بسم الله الرحمن الرحيم
رَبِّ اشّرَحْ لي صَدْري وَ يَسِرْلي امْري وَ احْلُلْ عُقْدهً مِنْ لِساني يَفْقَهُوا قَوْلي
خلاصه بحث گذشته
در قسمت گذشته بحث شد كه اين عالم بر پايه نظم ، استوار است و اين نظم دقيق و تام ، « منظم » مىخواهد . تصادف ، شيى بىشعور يا كسى كه عالم ، مدبر وحكيم نيست ، نمىتواند نظم بياورد . پس نظم اين جهان دليل بر اين است كه يك خالق مدبر ، حكيم ، قادر و رئوفى بر اين جهان حاكم است .
بيان دانشمندان درباره نظام اتم
قبل از شروع بحث خوب است به اين نكته توجه داشت باشيم كه صدرالمتألهين ، قائل به نظم اتم است و مىگويد : نه تنها در اين جهان ، نظام تامى حاكم است بلكه نظمى كه حاكم است ما فوق تام است « 1 » و از كلام شيخالرئيس در شفا هم اين جمله استفاده مىشود . « 2 » در قسمت گذشته درباره نظم تام توضيح دادم و حركت زمين را مثال زدم كه اگر حركت وضعى يا انتقالى و يا يكى ديگر از حركاتش مختل شود ، يا جاذبه و دافعهاش اندكى كم و زياد شود ، در يك لحظه نابود مىشود ، در بدن انسان هم همينطور ، اگر گلبولهاى قرمز يا سفيد كار خود را انجام ندهند ، ادامه حيات غيرممكن است . به اين نظم « نظم تام » مىگويند ، اما نظم اتم و نظم ما فوق اتم معنايش اين است كه چيزهايى در جهان وجود دارد كه اگر نباشد ، به هستى جهان ضرر نمىزند ولى
هامش
( 1 ) - اسفار اربعه ج 9 ، ص 348 .
( 2 ) - شفا - الهيات ، فصل 2 ، مقاله 10 ، ص 441 .