مَثَلُ القَومِ الذَّينَ كَذّبُوا بِاياتِ الله وَ اللهُ لا يَهْدِي القَومَ الظّالمينَ
« 1 » »
عالم بىعمل مثل الاغى است كه كتاب بارش باشد . چطور يك الاغ وقتى كه بارش كتاب باشد ، هيچ استفادهاى از كتابها نمىكند ، عالم بىعمل هم اين طور است . اما عالم غيرمهذب ، يعنى عالمى كه خودسازى نكرده باشد ، به نظر قرآن از آن هم بدتر است ، چون نتوانسته صفات رذيلهاش را از بين ببرد . اين چنين عالمى را قرآنكريم به سگ تشبيه مىكند و درباره « بلعم باعورا » مىفرمايد :
فَمَثَلهُ كَمَثَلِ الكَلْبِ انْ تَحْمِلْ عَلَيْهِ يَلْهَثْ اوْ تَتْرُكْهُ يَلْهَثْ ذلِكَ مَثَلُ القَومِ الَّذينَ كَذَّبُوا بِاياتِنا فاقْصُصِ القَصَصَ لَعَلَّهُمْ يَتَفَكَّروُنَ « 2 » عالم غيرمهذب ، عالمى كه اول خود را نساخته و عالم شده ، مانند يك سگ گزنده و درنده است . سگ درنده ، بچه و بزرگ را گاز مىگيرد . اگر به او حمله كنند پارس مىكند ، زبانش را در مىآورد و متقابلًا حمله مىكند . كارى هم به كارش نداشته باشند باز او دست بردار نيست . عامل غيرمهذب هم همينطور ، اگر كارى با او نداشته باشند ، در خانه مىنشيند و عليهاسلام و جامعه اسلامى كتاب مىنويسد ، اگر هم به او حمله
هامش
( 1 ) - سوره جمعه آيه 5 « وصف حال آنان كه تحمل ( علم ) تورات كرده و خلاف آن عمل نمودند مثل حمارى ماند كه بار كتاب بر پشت كشد ( و از آن هيچ نفهمد و بهره نبرد ) آرى چه بد است حال قومى كه تكذيب آيات خدا كردند و خدا هرگز ستمگر را هدايت نمىكند . »
( 2 ) - آيه از اين جا شروع مىشود كه : اى رسول ما براى اين مردم بخوان حكايت كسى ( بلعم باعورا ) كه ما آيات خود را به او عطا كرديم . پس ، از آيات به عصيان سرپيچيد چنان كه شيطان او را تعقيب كرد ( شايد معنى اين باشد كه آن قدر پست شد كه شيطان با همه رذالتش مريد و دنبالهرو او شد و اين خود حاكى از نهايت گمراهى و ضلالت اوست ) و از گمراهان گرديد . و اگر ما مىخواستيم به آن آيات او را رفعت مىداديم . ليكن او به زمين ( تن ) فروماند و پيرو هواى نفس گرديد و در اين صورت مثل او به سگى ماند كه اگر او را تعقيب كنى يا به حال خود واگذارى به عوعو زبان كشد ، اى رسول ما اين است حكايتى مردمى كه آيات خدا را ( بعد از علم به آن ) تكذيب كردند . اين داستانها را براى مردم بگو باشد كه به فكر آيند . ( سوره اعراف ، آيات 175 و 176 ) . با اينكه لحن قرآن شريف هميشه بسيار مؤدبانه است و در سراسر قرآن اين مبنا وجود دارد حتى اگر ناچار خواسته باشد معنايى را به كار برد كه داراى الفاظ طبعپسندى نباشد از مجاز و استعارات و كنايات استفاده فرموده ، اما ببينيد خطر عالم غيرمهذب چقدر زياد است كه قرآنكريم در اينجا او راتشبيه به سگى فرموده كه پارس مىكند و در سوره جمعه عالم بىعمل را چون الاغى مىداند كه كتاب بار كرده است ؟ !