جلسه نهم
بسم الله الرحمن الرحيم
رَبِّ اشّرَحْ لي صَدْري وَ يَسِرْلي امْري وَ احْلُلْ عُقْدةً مِنْ لِساني يَفْقَهُوا قَوْلي
سير در تاريخ
رسم قرآن بر اين است كه وقتى مطلبى از معارف اسلامى را بيان مىفرمايد ، مثالى هم بر آن مىزند ، همان مطلب دقيق فلسفى را به صورت ديگرى مطرح مىكند و آنها را در قالب يك مثال يا يك داستان مى ريزد . اين كار قرآن از لحاظ كاربرد و نتيجهگيرى كار مفيدى است . اصولًا قرآن سير در تاريخ را لازم مىداند ، لذا در آيات فراوانى به ما امر مىكند كه در تاريخ سير كنيد .
سير در تاريخ ، بررسى احوال ديگران و استفاده از آن برداشتها ، براى اصلاح خود و جامعه در زمان حال و آيندهء بسيار مؤثر است . حتى اگر انسان گذشته خويش را بررسى كند و به كارهاى خود توجه نمايد ، كه مثلًا در سال گذشته فلان كار را انجام دادم ، آيا مفيد بود يا نه ؟ اگر كار مفيد بود ، آن را ادامه دهم ، اگر بى جا بود دست از آن بردارم ؛ اين كار اگر چه ظاهراً سير و بررسى در گذشته است اما در حقيقت يك نوع عاقبتانديشى است و قرآن شريف در اين امر تأكيد دارد :
« قُلْ سيرُوا فِي الارْضِ فَانْظُرُوا كَيْفَ كانَ عاقِبَةُ المُجْرِمينَ
« 1 » »
« فَسيرُوا فِي الارْضِ فَانْظُرُوا كَيْفَ كانَ عاقَبَةُ المُكَذِّبينَ
« 2 » »
هامش
( 1 ) - سوره نمل ، آيه 69 « ( اى رسول ما به آنان ) بگو در روزى زمين سير كنيد تا بنگريد عاقبت كار بدكاران به كجا كشيد ( و چگونه هلاك شدند ) »
( 2 ) - سوره نحل ، آيه 36 « در روى زمين گردش كنيد تا بنگريد عاقبت آنان كه ( انبياء را ) تكذيب كردند ، به كجا كشيد »