مراتب دعا
مرتبهء اوّل ؛ دعاى زبانى
دعاى زبانى عبارت است از دعايى كه انسان مىخواند و جز خواندن دعا با زبان ، توجّه به هيچ چيز ندارد . در حقيقت اين دعا لقلقهء زبان است . مثل وقتى كه انسان يكى از ادعيهء كميل يا ابوحمزهء ثمالى را بخواند و توجّه به معانى بلند و عرفانى آن دعا نداشته باشد . اين مرتبهء دعا خوب است و نتيجه هم دارد ، ولى كاربرد ندارد . اين نحوهء دعا خواندن نمىتواند براى پيشرفت سالك در سير و سلوك تأثير چندانى داشته باشد .
استاد عاليقدر ما امام خمينى ( قدس سره ) در كتاب چهل حديث ، مثالى در اين خصوص بيان كردهاند و مىفرمايند : اگر نامهء پر محتوائى را به طفلى بدهند و بگويند در مقابل يك انسان بزرگ بخوان و آن بچه نامه را بخواند ، كار خوبى است ، امّا از محتواى نامه بهرهاى نمىبرد و صرفاً نزد آن بزرگ تقرّبى پيدا مىكند و مستحقّ پاداش مىگردد . خواندن دعا هم اگر فقط با زبان باشد براى سالك به همين صورت است . از اين رو شركت در مجالس دعا و خواندن دعا نتايج مفيدى دارد و مستوجب پاداش و ثواب الهى است ولى براى سالك كافى نيست و بايد به مراتب بعدى دعا دست يابد .
مرتبهء دوّم ؛ توجّه به معنى دعا
مرتبهء دوّم دعا اين است كه انسان دعايى كه مىخواند با توجّه به معناى آن باشد و از عبارات پر محتوا و معانى شريف ادعيه بهرهبردارى كند . با خواندن دعاى ابوحمزهء ثمالى ، توجّه به معانى عبارات آن داشته باشد و بفهمد چه جملاتى بر زبان مىراند و متوجّه باشد چه دعايى مىخواند . دعاهايى نظير مناجات خمس عشر ، دعاى سحر يا مناجات شعبانيه را با معنى و دقت بخواند .