پيشرفت و صعود از او سلب مىگردد . انسان نبايد هيچ گناهى را كوچك و سبك بشمارد ؛ چه بسا گناهى كه در نظر بنده كوچك است ، ولى غضب و خشم فراوان خداى تعالى را به همراه دارد و موجبات آمرزش بنده را از بين مىبرد . همچنان كه آدمى نبايد هيچ ثوابى را كوچ بشمارد و ناديده بگيرد ؛ زيرا بعضى اوقات كارهاى كوچك و سادهاى ، در نظر پروردرگار متعال ، بسيار ارزشمند است و اثرات سازندهاى در سلوك معنوى انسان دارد . پيامبر گرامى ( ص ) مىفرمايند :
« فَلَا يَسْتَخِفَّنَّ أَحَدُكُمْ شَيْئاً مِنَ الطَّاعَاتِ فَإِنَّهُ لَا يَدْرِي فِي أَيِّهَا رِضَا اللَّهِ وَ لَايَسْتَقِلَّنَّ أَحَدُكُمْ شَيْئاً مِنَ الْمَعَاصِيفَإِنَّهُ لَايَدْرِي فِيأَيِّهَا سَخَطُ اللَّه » « 1 »
پس هيچ يك از شما طاعتى را سبك نشمارد ؛ زيرا نمىداند رضايت خداوند در كدام يك از طاعتهاست ، و هيچ يك از شما گناهى را سبك نشمارد ؛ زيرا نمىداند خشم خداوند در كدام يك از گناهان است .
* خدمت به خلق خدا
وقتى انسان از عبادتى همچون حج يا اعتكاف ، يا حتّى نماز و روزه فارغ مىشود ، در واقع ارتباط خود را با معبود خويش محكم نموده است . استحكام اين ارتباط براى سير صعودى انسان لازم است ، ولى كافى نيست . ارتباط با خداى تعالى ، به مثابهء يك بال براى پرنده در پرواز است و بال ديگر اين پرواز ، كه حتماً بايد باشد ، ارتباط با مخلوقات است .
قرآن كريم در آيات متعدّدى ارتباط با خالق و ارتباط با مخلوق را به صورت توأمان از انسان مىخواهد :
هامش
( 1 ) . بحار الأنوار ، ج 72 ، ص 147