اوّلين دستور خداوند شب زندهدارى است . ميزان اين شبزندهدارى را نيز معيّن مىفرمايد :
قُمِ اللَّيْلَ إِلَّا قَليلًا ، نِصْفَهُ أَوِ انْقُصْ مِنْهُ قَليلًا ، أَوْ زِدْ عَلَيْهِ وَ رَتِّلِ الْقُرْآنَ تَرْتيلًا « 1 » شب را ، جز كمى ، بپاخيز ! ، نيمى از شب را ، يا كمى از آن كم كن ، يا بر نصف آن بيفزا ، و قرآن را با دقّت و تأمّل بخوان .
بر اين اساس ، شبزندهدارى آن حضرت از شگفتىهاى سير ايشان بهشمار مىآيد . هرچند اين دستورالعمل براى شخص پيامبر ( ص ) نازل شده است ، امّا هركس قصد سير و سلوك دارد ، با اجراى اين دستورالعمل در حدّ توان خويش ، مىتواند به مقاماتى عرفانى دست يابد .
مسلمان بايد اوّل شب را به استراحت بپردازد و خود را براى شب زندهدارى در دل شب آماده كند . ولى متأسّفانه برخى مسلمانان عكس آن عمل مىكنند ؛ به گونهاى كه رسم شده است از اذان مغرب و عشاء تا نيم شب بيدار باشند و از نصف شب تا صبح بخوابند . پاىبندى حضرات معصومين ( ع ) به شب زندهدارى و اهتمام بزرگان دين به اين امر مهم ، حاكى از اهميّت فوقالعاد احياء و شب بيدارى در مكتب انسانساز اسلام است . به همين جهت احياء و شب زندهدارى بهعنوان يكى از مستحبّات مؤكّد در شبهاى قدر تعيين شده است ؛ بنابراين اهل معرفت نيز بايد شب زندهدار باشند .
سالك الى الله بايد بداند كه بدون احياء شبانه بهجائى نمىرسد . لااقل بايد يك
ساعت قبل و بعد از اذان صبح بيدار باشد . كسى كه قصد سير و سلوك دارد ، مخصوصاً هنگامى كه معتكف است ، معنا ندارد هنگام اذان صبح خواب باشد .
هامش
( 1 ) . المزمّل / 4 - 2