هدف عبادات
همهء عبادات ، آثار و بركات فراوانى به همراه دارد و براى رفع گرفتارى و برآورده شدن حاجات مفيد هستند ، ولى علّت و هدف نهايى از وجوب يا استحباب هر عبادتى از جانب پروردگار عالم ، والاتر از اين اهداف جزئى و كوچك است . چنانكه مىفرمايد :
إِنَّني أَنَا اللَّهُ لا إِلهَ إِلَّا أَنَا فَاعْبُدْني وَ أَقِمِ الصَّلاة لِذِكْري
« 1 » من « اللَّه » هستم ؛ معبودى جز من نيست ! مرا بپرست ، و نماز را براى ياد من بپادار !
بنابر تعبير قرآن كريم ، هدف از همهء عبادات به خصوص نماز ، رسيدن به حالتى است كه انسان در آن حالت حضور قلب داشته باشد و هنگام عبادت خود را در محضر ربّ ودود بيابد .
برخوردارىاز ملكهء تقوا و روح خشيت از خداى متعال و نيز حاكميّت خداى سبحان در دل انسان ، در اثر حضور قلب در عبادت پديد مىآيد .
حضور قلب در عبادت است كه انسان را به مقام عنداللّهى مىرساند و او را در جايگاهى نزديك جايگاه ربّالعالمين قرار مىدهد . جايگاهى كه بهشت و نعمتهاى آن در مقابل آن بسيار كوچك و كم ارزش است .
بنابراين مىتوانگفت : مطلق عبادات براى بندگان خداى تعالى ، به مثابهء معلّم اخلاق است و منجر به خودسازى و تهذيبنفس مىشود . ولىشرط اساسى در اثرگذارى عبادات ، مراعات شرايط عبادت و برخوردارىعمل عبادى از مقدّمه ، عمل و مؤخّره است . اگر چنين نباشد ، ممكن است گاهى آدمىيك عمرنماز بخواند ، نماز او هم صحيح باشد ، ولى به جايى نرسد . بهعبارت روشنتر نماز و ساير عبادات چنين كسى كاربردى نبوده و صرفاً براى رفع تكليف بوده است .
هامش
( 1 ) . طه / 14