انتظار مرگ را مىكشيدند و اميدى به زندگى نداشتند ، « 2 » با اين كه مشركين هرگونه كمك به مسلمانان را ممنوع كرده بودند ، اين على ( ع ) بود كه بدون ترس براى مسلمانان مختصرى غذا تهيّه مىكرد . « 3 » در مدينه هم وضع به همين صورت بود . هشتاد و چهار جنگ در اين دوره براى مسلمانان اتّفاق افتاد كه اميرالمؤمنين ( ع ) به جز جنگ تبوك ، در بقيّهء جنگها شركت فعّال داشت و عمدهء پيروزىهاى مسلمانان مرهون شجاعت ايشان بود . در جنگ تبوك هم كه اميرالمؤمنين ( ع ) شركت نكرد ، به اين دليل بود كه زمانى كه پيامبر ( ص ) خواستند با رومىها جهاد كنند ، منافقين و توطئهگران قصد براندازى حكومت اسلامى را داشتند . منتظر بودند كه پيامبر ( ص ) و ساير مسلمانان از مدينه خارج شوند و نقشهء خود را عملى كنند . پيامبراكرم ( ص ) هم براى مقابله با اين توطئه ، اميرالمؤمنين ( ع ) را به جاى خود
مظهر حق (نگرشى اخلاقى بر فضائل و سيره امير المؤمنان على ع) (فارسى) — صفحة 166
مساهمون: الشيخ حسين المظاهري
ص١٦٦
هامش
( 2 ) . اشاره به سخن اميرالمؤمنين :
فَكَانُوا يَتَوَقَّعُونَ المْوْتَ جُوعاً صَبَاحاً وَ مَسَاءً لَا يَرَوْنَ وَجْهاً وَ لَا فَرَجاً قَدِ اضْمَحَلَّ عَزْمُهُمْ وَ انْقَطَعَ رَجَاؤُهُم . ( شرح نهج البلاغة ، ج 13 ، ص 253 )
( 3 ) . همان ، ص 253 .