كه بعضى از امامان معصوم ( ع ) براى حفظ جان شيعيان ، به حكم تقيّه پيروان خود را به طور موقّت از پرداخت خمس معاف مىكردند . از زمان امامت حضرت امام موسى بن جعفر ( ع ) به بعد ، مسألهء پرداخت خمس بيشتر مورد تأكيد قرار گرفت ، زيرا خمس درآمد مهمى براى آنان محسوب مىشد و آنان را قادر مىساخت براى پيشبرد اهداف مقدّس خود از آن استفاده كنند .
در تاريخ آمده است كه از حضرت موسىبنجعفر ( ع ) دربارهء پيرزنى سؤال كردند كه مقدارى نخ ريسيده و از درآمد آن پنج درهم به دست آورده است . آن حضرت در پاسخ فرمودند : « بايد يك درهمش را خمس بدهد . » در زمان امام حسن عسكرى ( ع ) خمس به وسيلهء وكلاى آنان در نقاط مختلف جمعآورى مىشد و حكايتهاى مشهورى در اين زمينه مطرح شده است كه ذكر بعضى از آنها بىمناسبت نيست .
سعد بن عبدالله كه يكى از علماى بزرگ آن زمان بود ، مىگويد : روزى همراه محمد بن عيسى اشعرى قمى - وكيل امام عسكرى ( ع ) در قم - به خدمت آن حضرت شرفياب شديم . محمد بن عيسى صد و شصت كيسه از خمس شيعيان و نيز نامههايى از سوى آنان به همراه داشت و به امام عسكرى ( ع ) تقديم كرد . در كنار امام عسكرى ( ع ) فرزندشان حضور داشتند و امام به فرزند خود فرمودند : « بگو اين پولها و نامهها از سوى چه كسانى براى ما فرستاده شده و مقدار پولهاى خمس چقدر است ؟ » فرزند امام عسكرى ( ع ) كه امام دوازدهم بودند ، پولها را جدا كردند و نام فرستندگان خمس و نامهها را ذكر فرمودند . آنان كه خمس درآمدهاى حلال بود ، كنار گذاشتند و خمسى كه از كسب حرام ، مثلًا رباخوارى ، كمفروشى و غش در معامله به دست آمده بود نيز جدا كردند و فرمودند : اين پولها به درد ما نمىخورد ، زيرا از راه حلال به دست نيامده است .
اسلام، آيين رستگارى (فارسى) — صفحة 212
مساهمون: الشيخ حسين المظاهري
ص٢١٢