گفته مىشود . عالم « برزخ » را « عالَم قبر » يا « عالَم ارواح » نيز مىنامند . قرآن شريف در زمينهء اصل وجود عالم برزخ آياتى دارد ، از جمله :
حَتّى إذا جَاءَ احَدَهُمُ الْمَوتُ قَالَ رَبّ ارْجِعُونِ لَعَلّى اعْمَلُ صَالِحاً فيِما تَرَكْتُ كَلّا إنَّهَا كَلِمَة هُوَ قائِلُهَا وَ مِنْ وَرائِهِمْ بَرْزَخٌ إلَى يَومِ يُبْعَثُونَ « 1 » زمانى كه مرگ يكى از آنان فرا رسد مىگويد اى پروردگار من ! مرا باز گردان ، شايد در آنچه ترك كردم عمل صالحى انجام دهم ، چنين نيست ، اين سخنى است كه او به زبان مىگويد و پشت سر آنان برزخى است تا روزى كه برانگيخته مىشوند .
همچنين آياتى كه مربوط به زنده بودن شهيدان پس از شهادت مىباشد ، نيز اثبات مىكند كه جهانى پس از مرگ ، غير از عالَم قيامت وجود دارد . در كلمات معصومين ( ع ) نيز ، روايات متعدّدى در كتب شيعه و سنّى وجود دارد كه با تعبيرات مختلف ، از جهان برزخ ، سخن گفته شده است ، از جمله در حديث شريفى آمده است كه شخصى از امام صادق ( ع ) سئوال مىكند كه « برزخ » چيست ؟ و امام ( ع ) در پاسخ مىفرمايند :
« الْقَبْرُ ، مُنْذُ حينَ مَوته الى يَوم القيامَة » « 2 »
برزخ همان قبر است كه از زمان مرگ تا روز قيامت ادامه دارد .
بنابر اين در اصل وجود عالم برزخ ، بحثى نيست ، امّا در اينكه زندگى برزخى چگونه است ؟ بايد گفت : روشنترين تصويرى كه از زندگى در عالم
هامش
( 1 ) مؤمنون / 100 - 99
( 2 ) الكافى ، ج 2 ، ص 242