مىدانستند كه پروردگارم مرا آمرزيده و از گرامى داشتگان قرار داده است » .
در اين آيه پس از شهادتِ شهيد به وى خطاب شده است كه وارد بهشت شو ، در حالى كه مىدانيم كه بهشت جاويد الهى در عالَم قيامت ، نصيب مؤمنان و شهيدان خواهد شد . از اينجا روشن مىشود كه « بهشت » در عالم برزخ نيز وجود دارد و در آن برزخيان صالح ، به نعمتهاى الهى متنّعم و پاداش داده خواهند شد .
2 )
« النَّارُ يُعْرَضُونَ عَلَيْها غُدُوّاً وَ عَشِيّاً وَ يَومَ تَقُومُ السَّاعَةُ ادْخِلوُا الَ فِرْعَونَ اشَدَّ الْعَذابِ » .
« 1 » « عذاب آنها آتش است كه هر صبح و شام بر آن عرضه مىشوند و روزى كه قيامت بر پا شود آل فرعون را در سختترين عذابها وارد كنيد » .
در اين آيه نيز خداوند متعال تصريح فرموده است كه : قبل از برپايى قيامت ، آل فرعوندر هر صبح و شام برعذاب و آتشعرضه مىشوند درحالى كهعذاب و آتش جهنم در عالَم قيامت خواهد بود . پس در نتيجه « عذاب و جهنّم » در عالم برزخ نيز وجود دارد .
ابطال « تناسخ »
در پايان اين فصل مناسب است كه به طور اجمال ، به يك عقيدهء باطل و ردّ آن اشاره كنيم و آن عقيده ، « تناسخ » يا « بازگشت ارواح » نام دارد .
برخى از فرقهها معتقدند كه روح انسان بعد از مرگ و ويران شدن اين بدن ، به بدن ديگرى در همين عالم دنيا باز مىگردد و به عبارت ديگر ، روح بلافاصله پس از جدا شدن از بدن انسان در جسم و بدن ديگرى حلول كرده و زندگى مجدّدى را در همين دنيا آغاز مىكند و اين مسأله ممكن است بارها تكرار شود . اگر انسانى كه مىميرد ، جزء صالحان و خوبان باشد ، روح او در بدن يك شخص متنّعم و آسوده و در رفاه ظاهرى حلول مىكند و اگر انسانى كه مىميرد ، در زمرهء انسانهاى ناشايست باشد ، روح او در بدن يك شخص بلاكش و ناآرام حلول خواهد كرد . متكلّمين و حكماى الهى ، اين عقيده را از نظر عقل و شرع باطل كردهاند و وجود عالم برزخ و تصريح قرآن كريم به وجود چنين عالمى را نيز دليل بر ردّ اين اعتقاد مىدانند . حكيم عارف ، ملّاصدراى شيرازى در
هامش
( 1 ) - غافر / 46 .