« حَتّى اذا ما جائُوها شَهِدَ عَلَيْهِمْ سَمْعُهُمْ وَ ابْصارُهُمْ وَ جُلُودُهُمْ بِما كانُوا يَعْمَلُونَ وَ قالوُا لِجُلُودِهِمْ لِمَ شَهِدْتُمْ عَلَيْنا قالوُا انْطَقَنَا اللَّهُ الَّذى انْطَقَ كُلَّ شَىْءٍ » .
« 1 » « وقتى به آن مىرسند ، گوشها و چشمها و پوستهاى بدنشان به آنچه مىكردند گواهى مىدهند ، آنها به پوستهاى بدنشان مىگويند چرا بر ضدّ ما گواهى داديد ؟
آنها مىگويند همان خدايى كه هر موجودى را به سخن درآورده ، ما را به سخن درآورد » .
به عبارت ديگر قرآن شريف مىفرمايد همانطور كه جهان هستى به جهان ديگرى تبديل مىشود :
« يَومَ تُبَدَّلُ الْارْضُ غَيْرَ الْارْضِ وَ السَّمواتُ »
« 2 » « روزى كه تبديل گردد اين زمين و آسمان به غير از آنچه كه هست » .
انسان نيز از نظر جسمى به انسانى متناسب با همان جهان تبديل مىشود :
« نَحْنُ قَدَّرْنا بَيْنَكُمُ الْمَوتَ وَ ما نَحْنُ بِمَسْبُوقينَ عَلى أَنْ نُبَدِّلَ امْثالَكُمْ وَ نُنْشِئَكُمْ فيما لا تَعْلَمُونَ » .
« 3 » « ما در ميان شما مرگ را مقدّر ساختيم و هرگز كسى بر ما پيشى نمىگيرد ، تا گروهى را به جاى گروه ديگرى بياوريم و شما را در جهانى كه نمىدانيد آفرينش تازهاى بخشيم » .
اين حقيقت - چنان كه گفتيم - در قرآن شريف با كلمهء « مثلهم » بيان شده است ، بنابراين لازم نيست كه جسم انسان در آخرت « عينِ » جسم دنيايى او باشد ، ولى « مثلِ » جسم دنيايى او و شبيه به آن خواهد بود . حتّى با كمى دقّت درمىيابيم كه براى پاداش و كيفر در همين دنيا هم نه تنها « عينيّت » در جسم لازم نيست بلكه چنين چيزى محال است . مثلًا اگر كسى در جوانى انسانى را كشت و فرار كرد و در پيرى او را دستگير كردند ، آيا او را قصاص نمىكنند ؟ اگر كسى در جوانى براى كسى كار كرد و مزد او داده نشد ، اگر در پيرى مزد بخواهد آيا به او پرداخت نمىشود ؟ در حالى كه جسم انسان در ايّام پيرى غير از جوانى است و انسان در سنّ كهنسالى ، از نظر جسمى چندين مرتبه ، نسبت به سنّ جوانى ، مبدّل شده است . به عبارت ديگر در اينجا « مثليّت » محقّق
هامش
( 1 ) - فصّلت / 21 - 20 .
( 2 ) - ابراهيم / 48 .
( 3 ) - واقعه / 61 - 60 .