« قُلْ هُوَ اللَّهُ احَدٌ اللَّهُ الصَّمَدُ » .
« 1 » « بگو او خداى يكتا و بى نياز است » .
اميرالمؤمنين عليه السلام مىفرمايد :
« كَمالُ الْاخْلاصِ لَهُ نَفْىُ الصِّفاتِ عَنْهُ لِشَهادَةِ كُلُّ صِفَةٍ انَّها غَيْرُ الْمَوصُوفِ وَ شَهادَةُ كُلُّ مَوصُوفٍ انَّهُ غَيْرُ الصِّفَة » . « 2 » « كمال اخلاص خدا ، آن است كه وى را از صفات ممكنات پيراسته دارند زيرا هر صفتى گواهى مىدهد كه غير از موصوف است و هر موصوفى شهادت مىدهد كه غير از صفت است ( و لازمهء آن احتياج موصوف به صفت است و خداى محتاج ، خدا نيست ) » .
ج ) توحيد عبادى
عبادت و پرستش ، مخصوص خداوند متعال است و هيچ معبودى جز ذات پاك او وجود ندارد . اين قسم از توحيد از مهمترين اقسام توحيد است و همهء پيامبران بر آن تأكيد كردهاند . كلمهء توحيد « لا إله الّا اللَّه » كه شعار اسلام است نيز به همين قسم از توحيد اشاره دارد :
« وَ ما امِرُوا الَّا لِيَعْبدُوا اللَّهَ مُخْلِصينَ لَهُ الدّين » .
« 3 » « و مردم مأمور نشدهاند مگر اينكه خدا را به اخلاص كامل در دين ( اسلام ) بپرستند » .
دليل بر توحيد عبادى نيز واضح است چرا كه عبادت و پرستش ، يك امر اضافى ميان بنده و خداوند است و در جايى كه خداوند ، نباشد ، اين تضايف و امر اضافى هم نخواهد بود و اگر اين تضايف ، بيايد ظلم در حقّ عابد و معبود شده است و از اين جهت قرآن شريف مىفرمايد :
« لا تُشْرِكْ بِاللَّهِ انّ الشِّرْكَ لَظُلْمٌ عَظيمٌ » .
« 4 » « به خداوند شرك نورزيد چرا كه شرك ، هر آينه ، ستمى بزرگ است » .
در ذيل اين قسم تذكّر دو نكته لازم است :
هامش
( 1 ) - اخلاص / 2 - 1 .
( 2 ) - نهج البلاغه / خطبهء 1 .
( 3 ) - بيّنه / 5 .
( 4 ) - لقمان / 13 .