مكر و خدعه
مسأله 200 - يكى از گناهان بزرگ در اسلام مكر و خدعه با مسلمانان است و كراراً در قرآن شريف علاوه بر اينكه آن را حرام مىداند گوشزد مىكند كه مكر مكركننده ، به خودش باز مىگردد :
« وَ لا يَحيقُ الْمَكْرُ السَّىِّءُ الّا بِاهْلِهِ » .
« 1 » « و نيرنگ زشت جز دامان صاحبش را نگيرد » .
و آن اقسامى دارد :
الف ) مكر و خدعه با خداوند تبارك و تعالى نظير مكر و خدعه در تضعيف دين و افرادى كه وابسته به دين هستند نظير علما و متقين و نظير تقلّب در قانون ، مثل آنچه در مورد اصحاب سبت كه در قرآن آمده است ، و اين قسم مكر در ميان مردم زياد ديده مىشود ، و حيلههايى كه در حلال كردن حرام نظير خوردن ربا و فرار نمودن از واجبات نظير فرار از خمس و از حقوق ديگران و محروم كردن وارث بدون جهت از ارث و محروم نمودن زوجه از مهريه به كار برده مىشود كه از مصاديق همين مكر و خدعه و تقلّب در قانون است .
ب ) مكر و خدعه براى جلب مال ديگران ، يا ضايع نمودن حقوق ديگران نظير غش در معاملات و فريب دادن مردم در معاملات كه اين قسم علاوه بر اينكه حرام است ، حقّ الناس نيز مىباشد و به حقّ الناس در اسلام زياد اهميّت داده شده است .
ج ) مكر و خدعه در ضايع نمودن عرض و آبروى ديگران و يا ايجاد دشمنى ميان مسلمانان و امثال اينها كه اين صورت گرچه ضمانآور نيست ولى گناهش از قسم دوّم بزرگتر است .
د ) مكر و خدعه در جلب منافع و احراز شخصيت بدون اينكه ضررى براى كسى داشته باشد ، و اين قسم مكر و خدعه اگر حرامى بر آن مترتّب نباشد نظير دروغ يا غيبت و
هامش
( 1 ) - فاطر / 43 .