مراء و جدال
مسأله 199 - از گناهان بزرگ در اسلام مراء و جلال است و در روايتى از رسول گرامى صلى الله عليه و آله و سلم آمده است كه كراراً جبرئيل از طرف حقّ تعالى نهى از مراء و جدال مىنمود و آن اقسامى دارد :
الف ) پافشارى در اثبات باطل و يا در نابودى حق ، و گناه اين قسم در حدّ كفر است و در قرآن اطلاق جبّار بر آن شده است :
« وَ خابَ كُلُّ جَبَّارٍ عَنيد » .
« 1 » « و زورگوى لجوجى ، نا اميد شد » .
ب ) لجاجت و مشاجره در اينكه غلبه بر ديگرى پيدا كند و به عبارت ديگر فخر فروشى و كشتىگرفتن در گفتگوها ، و اين صورت نيز از گناهان بزرگ است و مفسدهء فراوانى در بردارد بلكه منشأ گناهان ديگرى است و غالب جدالها در بين مردم از اين قبيل است .
ج ) جدال و مشاجره در اثبات نمودن حقّ يا از بين بردن باطل و يا ارشاد جاهل ، نظير مباحثهها و گفتارها و برخوردهاى علمى ، كه اهل علم با يكديگر دارند ، و اين قسم گرچه حرام نيست ولى بايد توجّه داشت كه در اين گفتگوها شيطان و نفس امّاره و هوى در كمين است و چه بسيار ( به طور آگاهانه يا ناآگاهانه ) منجر به جدالهاى حرام مىشود البته بايد توجّه داشت كه در همين نوع هم از الفاظ غير مؤدّب پرهيز نمود و اين قسم از جدال و مشاجره به اندازهء احتياج بلكه به اندازهء ضرورت باشد .
هامش
( 1 ) - ابراهيم / 15 .