قيمت يكى گرانتر از ديگرى است و شخص سكّهء گرانتر را با چيز كم ارزشى مىفروشد به سكّهء ارزانتر با پولى كه سكّهء ارزانتر را مساوى با سكّهء گرانتر كند ، و يا سكّهء گرانتر را مىفروشد به همان سكّهء ارزانتر يا قرض مىدهد به همان ارزانتر ولى چيز كم ارزشى را مىفروشد به قيمتى كه تفاوت آنها را جبران نمايد ، و اين قسم همان حيلهاى است كه گفتهاند : چه خوب است از حرام به حلال فرار كردن .
مسأله 113 - ربا دادن نظير ربا خوردن حرام است و بايد دانست مالى كه در آن ربا باشد يا براى آن ربا داده شده باشد بركت ندارد و قرآن مىفرمايد كه آن مال نابود مىشود .
« يَمْحَقُ اللَّهُ الرِّبا وَ يُرْبِى الصَّدَقات » .
« 1 » « خداوند از بركت ربا مىكاهد و بر صدقات مىافزايد » .
مسأله 114 - اگر مصلحتى كه مقدّم بر مفسدهء ربا دادن باشد پيش بيايد ربا دادن جايز است ، نظير اينكه آبروى او در مخاطره باشد در اين صورت مىتواند براى حفظ آبرو قرض ربوى بگيرد ، ولى مصلحتى كه مقدّم بر مفسدهء رباگرفتن باشد كه بتواند ربا بگيرد بسيار كم است نظير اينكه اگر ربا نگيرد از گرسنگى مىميرد ( اكل در مخمصه ) ، بنابراين بعضى از موارد ربا دادن جايز است ولى موردى كه ربا خوردن جايز باشد ، يا نيست و يا بسيار نادر است .
مسأله 115 - در حرمت ربا فرقى نيست كه ربا دهنده راضى باشد يا نه ، بلكه اگر براى ربا دهنده سود كلانى هم داشته باز ربا دادن و ربا گرفتن حرام است ، و همچنين فرقى نيست كه با هم بيگانه باشند يا خويش ، بنابراين پدر و مادر از فرزند و بالعكس ، و زن و شوهر از يكديگر ، و دو برادر از يكديگر و دو خواهر از يكديگر و خواهر و برادر از يكديگر و مانند اينها ، نمىتوانند ربا بگيرند ، ولى رباگرفتن مسلمان از كافر مانعى ندارد .
مسأله 116 - مستحب است كسى كه قرض الحسنه مىگيرد چيزى به قرض دهنده بدهد و فرقى نيست كه قرض دهنده از اوّل بداند كه قرضگيرنده به او چيزى مىدهد يا نداند و همين مقدار كه قرض دهنده خود را بيش از آنچه قرض داده است بستانكار نداند مىتواند از قرض گيرنده چيزى بگيرد .
هامش
( 1 ) - بقره / 276 .