قبول شود و اگر مطلع نشده باشد ، در توبه رضايت او شرط نيست ولى علاوه بر لزوم دعا و استغفار براى او بايد اگر قدرت دارد رفع آن تهمت بنمايد ، و اگر قدرت بر اين كار ندارد بايد به واسطهء تعريف او و امثال آن به اندازهء ممكن جبران آن خسارت را بنمايد و چنانچه نتوانست او را راضى كند يا دسترسى به او نداشت ، دعا و استغفار و جبران خسارت به مقدار ميسّر كفايت مىكند .
مسأله 91 - تهمت به فردى مجهول كه شنونده او را نمىشناسد چون دروغ است حرام است گرچه گناه تهمت را ندارد و همچنين است تهمت به جمعى يا اهل شهرى ، ولى اگر مراد او همهء آن جمعيت باشد تهمت به همهء جمعيت است و گناه آن به اندازهء آن جمعيت مضاعف مىشود .
مسأله 92 - اگر مصلحت اهمّى كه مقدّم بر مفسدهء تهمت باشد پيش آيد ، آن تهمت جايز بلكه در بعضى موارد واجب مىشود ، مثلًا اگر كسى مضر براى اسلام است و مردم را از دين منحرف مىكند و چارهاى جز تهمت ، براى اسكات او نباشد ، تهمت به اندازهاى كه او را ساكت كند جايز بلكه واجب است ، ولى تشخيص اين گونه موارد بسيار مشكل و كيد شيطان درون و برون بسيار قوى است لذا بايد با كمال احتياط و مشورت با اشخاص آگاه و عالم بدون غرض ، اقدام نمايد .
مسأله 93 - شنيدن تهمت مانند تهمت زدن ، حرام و از گناهان كبيره است و بايد علاوه بر منع تهمت زننده ، از كسى كه تهمت به او مىزنند دفاع كند و اگر قدرت ندارد يا فايده ندارد بايد گوش ندهد و اگر مجبور است كه بشنود بايد توجّه به آن نداشته باشد و ترتيب اثر ندهد .
مسأله 94 - اگر چيزى را بشنود و نداند كه تهمت است يا نه ، شنيدن آن حرام است و بايد دفاع از كسى كه آن چيز براى او گفته مىشود بنمايد زيرا آن كلام يا تهمت است يا غيبت .
رساله توضيح المسائل (پانزدهم 1389ش) (فارسى) — صفحة 407
مساهمون: الشيخ حسين المظاهري
ص٤٠٧