تند خويى و بد خلقى
مسأله 84 - يكى از گناهان در اسلام كه موجب فشار قبر مىباشد تند خويى است ، و اين گناه غالباً گناهان بزرگى را به دنبال دارد نظير غيبت و زخم زبان ، بلكه تهمت و فحش و ناسزا ، بلكه تند خويى گاهى موجب قتل نفوس و اتلاف اموال و جرح و كتك مىشود و آن اقسامى دارد :
الف ) تند خويى كه از صفت رذيلهاى نظير تكبّر و عجب و غضب و مانند اينها سرچشمه مىگيرد ، و اين قسم از تند خويى علاوه بر اين كه گناه است ، رفع سرچشمه آن يعنى تكبّر و عجب و غضب و مانند اينها نيز از اوجب واجبات است .
ب ) تند خويى كه از كمون ذات سرچشمه بگيرد ، به اين معنى كه تند خويى او از ملكهء در نفس او برمىخيزد در حالى كه متكبّر نيست و عجب ندارد و تسلّط بر اعصاب دارد ، و اين قسم از تند خويى نظير قسم اوّل است كه علاوه بر گناه تند خويى ، رفع آن ملكه و رذيله از اوجب واجبات است .
ج ) تند خويى كه از زبان بد شخص سرچشمه مىگيرد نه از رذيلهاى از رذايل ، و اين قسم از تند خويى علاوه بر فشار قبر ممكن نيست انفكاك از گناهان بزرگ داشته باشد زيرا مردم از شخص تند خو مىترسند و تعيير و سرزنش و ديگر معاصى لازمهء زبان اوست و چه بسا اعمال خوب او به واسطهء آن تند خويى حبط و نابود مىشود ، مثلًا با زحمت و مشقّت همسر و اولاد خود را در رفاه قرار مىدهد و در آسايش آنان مىكوشد ولى با تند خويى اجر او كه ثواب مجاهد در راه خداست حبط مىشود ، چنان كه اجر او نزد عيالش نيز حبط مىگردد ، و خلاصهء كلام اين كهتندخو مطرود نزد خداوندمتعال و نزد مردم حتّى عيالش مىباشد .
مسأله 85 - در توبهء تند خويى علاوه بر پشيمانى از گذشته و تصميم بر ترك در آينده ، بايد از كسى كه با او تند خويى نموده عذرخواهى كند ، و علاوه بر همهء اينها بايد با اين رذيله مبارزه كند تا ريشهكن شود .