خلف وعده
مسأله 95 - قرآن شريف و روايات اهل بيت عليهم السلام مؤمن واقعى را كسى مىداند كه وفاى به عهد كند و خلف وعده نداشته باشد . و خلف وعده اقسامى دارد .
الف ) تخلّف از عقود و شروطى كه در اسلام لازم الوفاست ، نظير بيع و شرا و شروط در ضمن عقد بلكه مطلق شروط ، و اين قسم تخلّف علاوه بر اينكه حرام است ضمانآور نيز مىباشد ، مثلًا اگر خانهاى را فروخته باشد و در ضمن عقد شرط كرده باشد كه مثلًا يك ماه پس از فروش در آن خانه بنشيند ، اگر مشترى تخلّف از آن شرط نمود و خانه را پيش از اتمام يك ماه تصرّف كرد علاوه بر اينكه كار حرامى انجام داده ، تصّرف او نيز غصب و حرام است ، و اگر خانه در اين مدّت خراب شود يا آسيب ببيند ضامن است ، همانگونه كه اگر فروشنده از تسليم خانه پس از اتمام يك ماه خوددارى كند ، علاوه بر حرمت ، ضامن نيز مىباشد و بايد مشترى را راضى كند .
ب ) تخلّف از وعدههايى كه موجب زيان و ضرر شود ، نظير اينكه وعده بدهد كه مثلًا شام به خانهء كسى برود و او غذا تهيه ببيند و افرادى را براى احترام او دعوت نموده باشد . اين قسم از تخلّف وعده گرچه ضمانآور نيست ولى علاوه بر اينكه خلاف انسانيّت است از نظر شرعى نيز حرام است .
ج ) تخلّف از وعدهاى كه موجب زيان و ضرر مالى نشود ، ولى ضرر آبرويى و نظير آن داشته باشد ، نظير مثالى كه گذشت در صورتى كه تنها ضرر آبرويى داشته باشد نه ضرر مالى ، اين قسم از تخلّف وعده گرچه ضمان ندارد ولى حرام است و انسان واقعى از اين كارها نمىكند .
د ) تخلّف از وعدهاى كه موجب اتلاف عمر مىشود ، نظير اينكه وعده كند مثلًا در وقت معيّنى در كلاس درس حاضر شود ولى تخلّف كند و در آن وقت معيّن نرود و يا اصلًا نرود . اين قسم علاوه بر اينكه خلاف انسانيّت است حرام نيز مىباشد ، ولى براى اين كه وقت ديگران را تضييع نموده ضامن نيست .