تعيير و سرزنش
مسأله 81 - از گناهان بزرگ در اسلام تعيير و سرزنش است كه قرآن شريف با كلمهء ( وَيْل ) سرزنش كننده و غيبت كننده را تهديد فرموده است :
« وَيْلٌ لِكُلِّ هُمَزَةٍ لُمَزَة » .
« 1 » « واى بر هر بدگوى عيب جوى » .
و آن اقسامى دارد :
الف ) سرزنش به واسطهء عيبى كه در او نيست و اين صورت علاوه بر اينكه گناه سرزنش را دارد گناه تهمت را نيز دارد .
ب ) سرزنش به واسطهء عيبى كه در او مىباشد و اين صورت همان « لمزهء » قرآن است كه با كلمهء ويل سرزنش كننده را تهديد كرده است .
ج ) سرزنش كه با ضميمهء استهزا يا اهانت و يا فحش باشد ، و اين صورت علاوه بر اينكه حرام است ، گناه آن ضميمه را نيز دارد ، و ممكن است سرزنش به واسطهء ضمائمى كه دارد گناهان فراوانى داشته باشد .
د ) سرزنش كسى بخاطر معصيت ، و آن سرزنش نيز حرام است ، مگر اينكه از باب نهى از منكر باشد ، و در نهى از منكر و يا امر به معروف ، چارهاى جز تعيير و سرزنش نداشته باشد .
مسأله 82 - اگر مصلحت اهمّى مقدم بر مفسدهء سرزنش باشد نظير ضرورت امر به معروف و نهى از منكر ، آن سرزنش جايز بلكه در بعضى از موارد لازم است ، مثلًا اگر زن آلوده و يا مرد آلوده را فقط با سرزنش مىتوان از آلودگى باز داشت ، گرچه اين سرزنش با ضميمهء اهانت و استهزا و امثال اينها باشد ، جايز بلكه واجب است ، و همينطور اگر تربيت اولاد متوقف بر سرزنش باشد آن سرزنش جايز است بلكه اگر آن تربيت مربوط به احكام دينى باشد آن سرزنش لازم و
هامش
( 1 ) - همزه / 1 .