است روى هواى خود دروغ مىگويند و در مواردى كه مسلما دروغ جايز و يا واجب است راست مىگويند و نادانسته بر خلاف مصالح اجتماعى كار مىكنند .
پيامبر صلى الله عليه و آله مىفرمود : « جنگ خدعه و نيرنگ مىخواهد » « 1 » بيان اين گونه مطالب فقط در راه تدبير يك جامعهء پيشرفته است و مناسب با يك سخنگو و مربى اخلاقى خالص نيست .
على عليه السلام اين مطلب را براى مردم نقل مىكرد و گويا چون باور آن براى مردم مشكل بود آن سرور تأكيد مىنمود تا شكى نداشته باشند .
على عليه السلام فرمود : . . . به خدا قسم از آسمان به زير افتم و يا پرندگانم بخورند آسانتر از اين است كه در گفتارم بر پيامبر صلى الله عليه و آله دروغ بندم . . . به پيامبر صلى الله عليه و آله خبر رسيد كه بنى قريظه پيامى براى ابوسفيان فرستادهاند كه هنگامى كه شما با محمد صلى الله عليه و آله رو به رو شديد ما به مددكارى شما خواهيم آمد ، آن حضرت در ميان مردم خطابه خوانده گفت بنى قريظه نزد ما فرستادهاند كه وقتى ما و ابوسفيان رو به رو شويم ما را كمك خواهند نمود و چون اين خبر به ابوسفيان رسيد گفت يهود بنىقريظه با ما حيله نمودند و از تماس با آنان احتراز نمود » . « 2 »
ملاحظه نموديد كه پيامبر صلى الله عليه و آله چگونه با روش سياسى جالبى پيوند كفار مكه را از يهوديان بنى قريظه قطع نموده ضربه قاطعى بر پيكر دشمن مهاجم زده براى صلح منطقه قدم مؤثرترى برداشت . حالا در سبك سخن حضرت « توريه » « 3 » به كار رفته بوده است يا نه ، مورد توجه ما فعلا نيست .
هامش
( 1 ) - 1 / 53 جهاد وسائل
( 2 ) - 3 / 53 جهاد وسائل
( 3 ) - مخفى كارى در كلام : ارادهء خلاف ظاهر كه با دقت معلوم مىشود : ارادهء معناى دقيق كلام كه در عين حال حقيقت است و اگر دقت شود خلافى گفته نشده است