است . اين آيه و مشابه آن ، از چيزهايى است كه منافقان در آن دست بردهاند و صاحبنظران مىفهمند كه صدر آيه به دنبالهء آن ربطى ندارد . آنهايى هم كه از ملل مخالف اسلام هستند راههايى براى ضرر زدن به قرآن پيدا مىكنند . اگر من بخواهم همهء مطالبى كه فرو افتاده يا تغيير و تبديل در آنها صورت گرفته ، باز گويم ، جايز نيست ، زيرا تقيّه اين كار را به خطر مىاندازد . » رواياتى از اين قبيل كه دلالت بر تحريف قرآن مىكنند ، زياد است ، حتى بعضى از آنها صحيح السّند هستند . امّا اين سخنان به هيچ وجه صحيح نيست ، زيرا انسان وقتى قرآن را مىخواند ، از پيوستگى و انسجام كلمات در مىيابد كه چيزى از ميان آيات فرو نيفتاده است .
در مقابل ، روايت ديگرى نقل شده كه با روايت بالا تناقض دارد . بنابراين ، به صرف باز گفت يك يا چند روايت نمىتوان حكم قطعى صادر كرد . روايت چنين است :
و امّا قوله
وَ إِنْ خِفْتُمْ . . .
رُباعَ
قال نزلت مع قوله تعالى : « يسئلونك . . . »
مَثْنى وَ ثُلاثَ وَ رُباعَ
فنصف الآية فى اوّل السّورة و نصفها على رأس المأة و عشرين آية . « 1 » چنان كه ديديد روايت اوّل مىگويد : بيش از ثلثى از قرآن بين دو مطلب ، ساقط شده و امّا روايت دوم مىگويد : فقط نظم آيه به هم خورده است . پس روايات شيعه در اين زمينه متعارض و غير قابل اطمينان هستند ، چه رسد به رواياتى كه سنّىها نقل كردهاند .
امّا چه ربطى بين عدالت دربارهء يتيمان و نكاح زنان وجود دارد ؟ مىگوييم : آيهء اول مىگويد :
يا أَيُّهَا النَّاسُ اتَّقُوا رَبَّكُمُ الَّذِي خَلَقَكُمْ مِنْ نَفْسٍ واحِدَةٍ . . .
وَ اتَّقُوا اللَّهَ الَّذِي تَسائَلُونَ بِهِ وَ الْأَرْحامَ إِنَّ اللَّهَ كانَ عَلَيْكُمْ رَقِيباً
يعنى : اى مردم پرهيز كنيد از خداوندى كه همهء شما را از يك نفس واحد خلق كرد . . . و بترسيد از خداوندى كه از شما دربارهء حق خود و ارحام سئوال مىكند . خدا مراقب كارهاى شما است » .
هامش
( 1 ) - تفسير قمى ، ج 1 ، ص 130 .